OI ΚΡΗΤΟΜΑΚΕΔΟΝΕΣ


ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΝΗΣΙ… ΗΤΑΝ Η ΑΔΕΛΦΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

"Δεν ήταν νησί, ήταν θεριό που κείτονταν στην θάλασσα, ήταν η αδελφή του Μεγαλέξανδρου", γλαφυρή περιγραφή της σχέσης Κρήτης-Μακεδονίας, αυτό το τραγούδι του Μάνου Χατζηδάκη, που μπορεί να ’ναι πρόλογος μιας διαχρονικής κοινής πορείας των δύο λαών.
Η Κρήτη κι η Μακεδονία δείχνουν να βαδίζουν βίους παράλληλους μέσα στα χρόνια. Η δεύτερη απελευθερώνεται το 1912, η πρώτη μπαίνει στην αγκαλιά της μητέρας πατρίδας το 1913. Κοινό το πέρασμα στους αιώνες, υποδούλωση, καταπίεση, όνειρα, αγώνες.
Οι ψηφίδες που συνθέτουν το Κρητο-Μακεδονικό "παζλ" ξεκινούν από την μυθολογία, όταν οι Θεοί γεννιόνταν στην Δίκτη και κατοικούσαν στον Όλυμπο.
Στην ιστορική εξέλιξη συναντούμε εμπορικές συναλλαγές των Μινωιτών με τους Μακεδόνες που χρονολογούνται από τον 16ο π.χ. αιώνα. Στην περιοχή μεταξύ των ποταμών Λουδία και Αξιού (Βοττιαία) ακμάζει αποικία Κρητών.
Αργότερα, όταν ο Φίλιππος Β' της Μακεδονίας προσπαθούσε να βρει στηρίγματα για τα πανεθνικά του οράματα, βρίσκει θετική ανταπόκριση στην Κρήτη. Έτσι καλλιεργείται μια φιλομακεδονική "αντίληψη' στη Μεγαλόνησο που πολλές φορές ερμηνεύτηκε ως "εκμακεδονισμός' των Κρητών. Η ιδέα της ένωσης των Ελληνικών πόλεων ταυτίστηκε με αυτήν του "συγκρητισμού", την ένωση των Κρητικών πόλεων ενάντια σε εξωτερικούς κινδύνους. Την ίδια εποχή έχουμε τον Ανδρότιμο, άρχοντα της αρχαίας Λατούς και πατέρα του Νεάρχου, ο οποίος με την οικογένειά του εγκαθίσταται στην μακεδονική Αμφίπολη το 334 π.χ. Κατόπιν, σαν επιστέγασμα της καλής σχέσης των δύο λαών, έχουμε την επιλογή του Νεάρχου ως Αρχιναυάρχου του Μακεδονικού στόλου, επί Μεγάλου Αλεξάνδρου. Επίσης στον στενό περίγυρο του Μακεδόνα αυτοκράτορα συναντούμε τον Φιλωνίδη του Ζώτου, από την Χερσόνησο, ολυμπιονίκη, ο οποίος είναι προσωπικός ταχυδρόμος και μετρητής αποστάσεων του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Στις σελίδες της ιστορίας συναντούμε πολλές μαρτυρίες Κρητικού στοιχείου στην Μακεδονία. Τον 14o αιώνα μ.Χ. οι ιερομόναχοι Δωρόθεος και Μάρκος Βλατής ιδρύουν την μονή Βλατάδων, με την ξεχωριστή της ιστορία μέσα στους αιώνες.
Στην διάρκεια της Κρητικής εξέγερσης (1866-1869) Μακεδόνες πολεμούν στο πλευρό των εξεγερμένων. Στην αρχή του 20ου αιώνα το Μακεδονικό ζήτημα (η Μακεδονία είναι ακόμα σε Οθωμανική κατοχή και Βουλγαρική τρομοκρατία) είναι μια πληγή για τον Ελληνισμό. Οι Μακεδόνες εξουθενωμένοι από μακροχρόνιους αγώνες είναι πολύ δύσκολο να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους. Η Κρήτη στέλνει πρώτη τα παιδιά της, παρά το γεγονός ότι και η Μεγαλόνησος δεν έχει ακόμα ενσωματωθεί με την ελεύθερη Ελλάδα. Η παρουσία των Κρητών ανταρτών συνοδευόμενη από νικηφόρες συγκρούσεις με τα βουλγαρικά σώματα αναπτέρωσαν το ηθικό των Ελλήνων της Μακεδονίας.
Η παρουσία των Κρητών σ’ όλες τις φάσεις του Μακεδονικού ζητήματος είχε πολύ ευεργετικές επιπτώσεις. Οι Κρήτες ποτέ δεν ξέχασαν τα σκλαβωμένα αδέλφια τους στον Μακεδονικό χώρο, απόδειξη ο μακρύς κατάλογος αυτών που πολέμησαν στην γη του Αλέξανδρου.
Οι Κρήτες μαχητές ξανάδωσαν το παρόν τους και στην διάρκεια των βαλκανικών πολέμων, υπενθυμίζοντας πως το καθήκον δεν έχει ημερομηνία λήξεως.
Η παρουσία, επίσης, της Κρητικής χωροφυλακής έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην υπεράσπιση της Θεσσαλονίκης, όταν απειλήθηκε η Ελληνικότητά της από την παρουσία τμήματος του Βουλγαρικού στρατού.




Η ΠΑΓΚΡΗΤΙΑ ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
Το έντονο παρόν των Κρητών στην Βορ. Ελλάδα, για την νεώτερη ιστορία, σηματοδοτείτε με τον Μακεδονικό αγώνα, η παρουσία τους όμως ενισχύεται με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και τον ερχομό υπαλλήλων και εμπόρων. Το 1917 με την υπ’ αριθ. 165 απόφαση του πρωτοδικείου Θεσ/νίκης ιδρύεται «Η ΠΑΓΚΡΗΤΙΑ ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ ΕΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ». Πρώτος εκλεγμένος πρόεδρος ήταν ο Εμμανουήλ Πανηγυράκης. Σήμερα 83 χρόνια μετά, αριθμεί 5000 μέλη, με πολιτιστικό κέντρο την αίθουσα «Ελευθέριος Βενιζέλος» στην οδό Μητροπόλεως 100 και με ποικίλες εκδηλώσεις κάθε χρόνο, ιστορικής μνήμης για τους Κρήτες Μακεδονομάχους στις Μουριές, στο Σκρά, στο Ραβενέ, για τη Μάχη της Κρήτης, για το Αρκάδι. Βραβεύει τους αριστούχους Κρήτες φοιτητές, μετακαλεί Κρήτες καλλιτέχνες. Το ΔΣ δημιούργησε και λειτουργεί τμήματα χορωδίας,θεάτρου, χορού, λαογραφίας, κοινωνικής πρόνοιας, μουσικής, νεολαίας και αθλητισμού. Στις δραστηριότητες του είναι και η έκδοση του περιοδικού Νέαρχος.
Από το 1989 πρόεδρος της ΠΑΜ είναι ο Νίκος Παπαδάκης, από τις Γωνιές Μαλεβυζίου. Δημοτικός σύμβουλος από το 1986, τρεις φορές βουλευτής.
Η παρουσία των Κρητών στην Μακεδονία είναι συνυφασμένη με προσφορά στον εθνικό, στον επιστημονικό, στον οικονομικό και πολιτιστικό τομέα. Η ΠΑΜ προσπαθεί να συσφίξει τους δεσμούς των δύο Ακριτών του Ελληνισμού.

ΠΑΥΛΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ


(Πλήρες άρθρο στο τεύχος νο 54 των ΣΤΙΓΜΩΝ)

Κείμενο και φωτογραφίες από αυτή την σελίδα μπορoύν να αναπαραχθούν ελεύθερα μόνον εάν αναφέρεται η πηγή ως: "από τις ΣΤΙΓΜΕΣ, το Κρητικό περιοδικό" με σύνδεση στο http://stigmes.gr


 


Επικοινωνία : karipidis@e-istoria.com
 

Η Ηλεκτρονική Ιστορία της Ελλάδος

copyright 2009 e-istoria.com