Η Δράσις των λοιπών Αρματολών και Κλεφτών εις Δυτικήν Μακεδονίαν

Εις το σώμα τού Κώττα ανήκον και οι διαπρεπείς Μακεδονομάχοι αγωνισταί Παύλος Κύρου, Δημήτριος Νταλίπης καί Νικόλαος ή Λάκης Νταηλάκης. Ήσαν και οι τρεις γόνοι παλαιών αρματολικών οικογενειών, ριψοκίνδυνοι και πολυμήχανοι, κατά πολλούς δε τρόπους εβοήθησαν τον Ελληνισμόν, είτε ως μέλη του σώματος τού Κώττα, είτε καί μεμονωμένως.
Ο Παύλος Κύρου κατήγετο από το Ζέλοβον (Ανταρτικόν) και ήτο εγγονός τού διαπρεπούς κλέφτου των Κορεστίων Ναούμ Κύρου. Ηκολούθησε τον Κώττα από τής εξόδου του εις τα όρη και έλαβε μέρος εις όλας τας επιχειρήσεις τού σώματός του. Ήτο εξαίρετος οδηγός σωμάτων, μετ’ ευκολίας διέσχιζε τα Ελληνοτουρκικά σύνορα και εγνώριζε βήμα προς βήμα ολόκληρον την Δυτικήν Μακεδονίαν, μέχρι καί των πλέον αποκρύφων ατραπών της.
0 Δημήτριος Νταλίπης κατήγετο από το Γκαμπρέσι (Γαύρος) των Κορεστίων και προήρχετο από οικογένειαν νομάδων κτηνοτρόφων, οι οποίοι διεχείμαζον από του Φθινοπώρου εις Χαλκιδικήν. Τήν Άνοιξιν του 1903 ετραυμάτισε τον υπεύθυνον τής ΕΜΕΟ εις το χωρίον του, επειδή τού κατεπάτησεν ένα κτήμα τής οικογενείας του και κατέφυγεν εν συνεχεία εις το σώμα τού Κώττα, διά να αποφύγη την δίωξιν τού Κομιτάτου. Έκτοτε ηκολούθει συνεχώς το σώμα τού Κώττα καί κατέστη ένας εκ των στυλοβατών τού Ελληνισμού εις την Δυτικήν Μακεδονίαν, διακηρύσσων πάντοτε ότι τα σύνορα τού Ελληνισμού, συμφώνως προς προφητείαν πού μόνον ό ίδιος εγνώριζε, θα έφθανον οπωσδήποτε μέχρις εκεί πού εφύετο η συκέα, ήτοι μέχρι τού Καβαντάρτσι (Τίκβες) καί τού Δεμίρ Καπού.
0 Λάκης Νταηλάκης κατήγετο από το χωρίον Βέρνικ τής Κορυτσάς, εκ Πατριαρχικής οικογενείας, ό δε προπάππος του είχε διασώσει το χωρίον του από τας αρπακτικάς διαθέσεις τού τρομερού σατραπίσκου τού Μπόζιγκράδ, Σαλή Μπέη. 0 ίδιος ό Νταηλάκης εφόνευσε την 21ην Μαΐου 1900 τον καταπιέζοντα το χωρίον του Τουρκαλβανόν Ντεμήρ Αγά. Φυλακισθείς δε και αποφυλακισθείς διά τής καταβολής 500 χρυσών λιρών από των Ελλήνων προκρίτων τής περιφερείας του, κατέφυγε και αυτός εις το σώμα τού Κώττα. Βραδύτερον επικεφαλής ιδίου αντάρτικου σώματος συνέδραμεν εντόνως τον εθνικόν αγώνα κατά των κομιτατζήδων και εβοήθησε ποικιλοτρόπως εις την ενθάρρυνσιν και προστασίαν των κατοίκων τής Δυτικής Μακεδονίας.
Ο Μητροπολίτης Καραβαγγέλης δεν ηρκέσθη όμως μόνον εις τον μυστικόν προσεταιρισμόν τού σώματος Κώττα. Από τού Σεπτεμβρίου 1901 εστρατολόγησε και τον καπετάν Βαγγέλη Γεωργίου ή Νάτση, ένα αποφασιστικόν, τίμιον και πιστόν πολεμιστήν. 0 καπετάν Βαγγέλης εγεννήθη εις το χωρίον Στρέμπενο (Ασπρώγεια) και εξεπατρίσθη από νεαράς ηλικίας εις την Κωνσταντινούπολιν, όπου ειργάζετο ως κτίστης. Κατά τας ώρας όμως τής αναπαύσεώς του, αυτός καί οι συνάδελφοί του, επεδίδοντο εις την σκοποβολήν, ασχολία η οποία δεν ήτο καθόλου αρεστή εις τας Τουρκικάς Αρχάς.
Όταν έλαβον γνώσιν αι Τουρκικαί Αρχαί τής επικινδύνου αυτής διασκεδάσεώς των, εξώρισαν όλους τούς συμμετέχοντας εις τα χωρία των. Κατόπιν τούτου επέστρεψεν ό Βαγγέλης εις την Πατρίδα του, όπου προσεχώρησε και αυτός εις την ΕΜΕΟ. Ακριβώς όμως όπως καί ό Κώττας, ταχέως αντελήφθη ότι οι σκοποί τής οργανώσεως αυτής δεν συνεβιβάζοντο με τας πεποιθήσεις του. Ως εκ τούτου συνεκρούσθη επανειλημμένως εις τας συζητήσεις του με τούς ηγέτας τής ΕΜΕΟ καί μία νύκτα εδέχθη εις την οικίαν του την δολοφονικήν επίσκεψίν των. Ο Βαγγέλης όμως δεν ήτο από τούς ανθρώπους πού παραδίδονται ευκόλως. Εις την ένοπλον βίαν, αντέταξε ένοπλον βίαν καί βοηθούμενος από την αδελφήν του Σοφίαν απέκρουσεν αποτελεσματικώς τούς δολοφόνους. Τήν επομένην συνεσκέφθη με τον ιερέα και τούς προκρίτους τού χωρίου του καί απεφάσισαν να επισκεφθούν τον Μητροπολίτην Καστορίας διά να ζητήσουν την γνώμην του. Η απάντησις τού Ιεράρχου ήτο να τούς βοηθήση αμέσως να συγκροτήσουν μιαν ομάδα αυτοαμύνης τού χωρίου των καί να λάβουν την άδειαν εξοπλισμού της από τον Αντιστράτηγον διοικητήν των επί των Ελληνοτουρκικών συνόρων Τουρκικών στρατευμάτων, Χουσεΐν Χουσνή Πασάν. Διά τού τρόπου τούτου ό Βαγγέλης Γεωργίου κατέστη ένας πραγματικός αρματολός, με όλην την σημασίαν τής λέξεως καί κατεπολέμησε με πολλάς μεθόδους και εντόνως τα Βουλγαρικά κομιτάτα, φονεύσας μεταξύ των άλλων κομιτατζήδων καί τον βοεβόδα Κύρτσε.
Ολίγον χρόνον μετά από τον προσεταιρισμόν του καπετάν Βαγγέλη, ό δραστήριος καί πολυμήχανος Μητροπολίτης Καστορίας επέτυχε να αποσπάση από την ΕΜΕ0 και τον βοεβόδα Γκέλε. Αυτός διετέλεσε βουλγαροδιδάσκαλος εις Τύρσια (Τρίβουνον) καί την 19ην Μαΐου 1902, κατά την κύκλωσιν τού χωρίου
τούτου υπό των Τουρκικών στρατευμάτων, ετραυματίσθη. Μετ’ ολίγον ήρχισαν
αι αντιδικίαι του με τούς ηγέτας τής ΕΜΕΟ καί ως αναγράφει ό Πάντο Κλιάσεφ, ήρχισε να αποκρύπτη τα όπλα τής περιφερείας του εις αποθήκας μόνον εις αυτόν γνωστάς. Αι σχέσεις του με την ΕΜΕΟ εχειροτέρευσαν, όταν ό Τσακαλάρωφ ήρχισε να πολιορκή με ανηθίκους σκοπούς την σύζυγόν του. Όλα αυτά τα εγνώριζεν ό Καραβαγγέλης καί διά τού Κώττα ήλθεν εις επαφήν με τον Γκέλε. Η συνάντησίς των εγένετο εις το χωρίον Στάτιστα (Μελάς) τον Κορεστίων. Ο Καραβαγγέλης τού υπέμνησε την ελληνικήν καταγωγήν του, τον άγριον φόνον τού συγγενούς του Παπαηλία τής Μποσδιβίστης (Χαλάρας) και τούς ανηθίκους σκοπούς τού Τσακαλάρωφ κατά τής γυναικός του. Τελικώς προσεταιρίσθη και τούτον εις την Ελληνικήν υπόθεσιν. Έκτοτε συνειργάσθη ό Γκέλε στενώς μετά τού Κώττα κατά τής ΕΜΕΟ. Τον Μάρτιον όμως τού 1903, ειδικός απεσταλμένος τού Βόριδος Σαράφωφ επέτυχε να φονεύση τον Γκέλε και να διακόψη την δράσιν του υπέρ του Ελληνισμού.
Εντός τής συγκροτηθείσης υπό τού Καραβαγγέλη Ελληνικής Οργανώσεως υπήρχε και ό πρώην Κλέφτης των Μακεδονικών ορέων Γεώργιος Καραλίβανος. Αυτός είχε λάβει αμνηστείαν από τον Σουλτάνον και εχρησιμοποιείτο υπό των Τουρκικών Αρχών διά την καταδίωξιν τού διεξαγομένου υπό τής ΕΜΕ0 λαθρεμπορίου όπλων. 0 Καραβαγγέλης προσεταιρίσθη τον Καραλίβανον εις την Ελληνικήν υπόθεσιν από τού 1901. Κατά την διάρκειαν τής Επαναστάσεως τού Ήλί—Ντέν, ό Καραλίβανος ανήλθεν εις την περιοχήν τής Μπομπίστης (Βέργας) και διέσωσε πολλά πατριαρχικά χωρία από την πυρπόλησιν πού διενήργουν τα Τουρκικά στρατεύματα.
Υπήρχεν επίσης ό εκ Χρουπίστης (Άργους Ορεστικού) Ναούμ Σπανός, παλαιός οπλαρχηγός ανταρτικού σώματος τού Ελληνοτουρκικού πολέμου 1897. Αυτός διαμένων εις Αθήνας, είχεν αναπτύξει σημαντικήν δράσιν κατά των εγκατεστημένων εις την Ελληνικήν πρωτεύουσαν πρακτόρων τής ΕΜΕΟ. Αμνηστευθείς υπό των Τουρκικών Αρχών, μετέβη το 1901 εις Δυτικήν Μακεδονίαν καί ήλθεν εις επαφήν με τον Μητροπολίτην Καστορίας. Διά μικρόν χρονικόν διάστημα ενετάχθη υπ΄ αυτού εις την ομάδα τού Καπετάν Βαγγέλη, εν συνεχεία δε, προφανώς κατόπιν διαταγής τού Καραβαγγέλη, εξετέλεσε τον μισέλληνα σχισματικόν ιερέα τού Ζέλενιτς (Σκλήθρου) Παπακώσταν. Τον Δεκέμβριον τού 1901 καί πάλιν διά διαταγής τού Καραβαγγέλη, συνώδευσε τούς υιούς τού Κώττα εις τας Αθήνας και εν συνεχεία έδρασεν εντός των Αθηνών, ως πράκτωρ παρακολουθήσεως των δραστηριοτήτων τής ΕΜΕ0. Συνειργάσθη μετά τής Ελληνικής Αστυνομίας εις την καταδίωξιν τού λαθρεμπορίου των όπλων και το Φθινόπωρον τού 1903 επανήλθεν εις την περιοχήν Καστορίας. Βοηθούμενος ήδη υπό τού Μητροπολίτου, συνεκρότησε μικράν μυστικήν ομάδα και έδρασεν εις την περιοχήν των Καστανοχωρίων, μέχρι τού Δεκεμβρίου τού 1904.
Με όλους αυτούς τους αποφασιστικούς και ριψοκινδύνους άνδρας καί με την συγκροτηθείσαν οργάνωσιν εις τα Πατριαρχικά χωρία ό Καραβαγγέλης επέτυχε να περιορίση και να διασπάση τας προόδους τής ΕΜΕΟ εις την περιοχήν τής Καστορίας. 0ι άνθρωποι του επροστάτευσαν τα Πατριαρχικά και Ελληνόφρονα χωριά, ανεπτέρωσαν το φρόνημα των αντιφρονούντων προς την ΕΜΕΟ χωρικών καί συνετέλεσαν εις πολλάς περιπτώσεις διά τήν επαναφοράν των σχισματικών χωρίων εις την ορθοδοξίαν. Ή δράσις των αυτή δεν υπήρξε μοναδική εις τον ευρύτερον Μακεδονικόν χώρον. Η ιδία πρόθυμος διάθεσις παρουσιάσθη και εις τας άλλος περιοχάς τής Μακεδονίας, ασχέτως εάν αυτή υπήρξε μεμονωμένη και ασυντόνιστος.

Πηγή: Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα, έκδ. ΓΕΣ, 1979.


 


Επικοινωνία : karipidis@e-istoria.com
 

Η Ηλεκτρονική Ιστορία της Ελλάδος

copyright 2009 e-istoria.com