Η Οργάνωσις του Ελληνισμού εις Ανατολικήν Μακεδονίαν

Η αυτή στάσις προς αντίδρασιν παρουσιάσθη και εις τας περιοχάς τής Ανατολικής Μακεδονίας, από των ακτών τού Αιγαίου Πελάγους μέχρι των περιοχών τού Μελενίκου και τού Νευροκοπίου. Εις την περιοχήν τής Μητροπόλεως Μελενίκου, ή οποία από τού Δεμίρ Ισάρ (Σιδηροκάστρου) έφθανε μέχρι των Βουλγαρικών συνόρων και απετέλει την πύλην εισόδου των τσετών εκ Βουλγαρίας προς την Ανατολικήν Μακεδονίαν, ό Ελληνισμός υπέστη μεγάλα δεινά εκ των Βουλγαρικών συμμοριών, αντέστη όμως επιτυχώς. Την ψυχήν τής όλης αντιστάσεως απετέλουν οι Γυμνασιάρχης Μελενίκου Γεώργιος Σφήκας, ό Σχολάρχης Κάτω Τζουμαγιάς (Ηρακλείας) Γεώργιος Στιβαρός, ό Σχολάρχης Σιδηροκάστρου Βασίλειος Γεροβασιλείου και ή διδασκάλισσα Σπατόβου (Κοίμησις) Φωτεινή Παπαδημητρίου. Όλοι αυτοί ηγωνίσθησαν με ενθουσιασμόν και σθένος προς διάσωσιν των επιτευγμάτων τού Ελληνισμού, υπό την φωτεινήν ηγεσίαν τού Μητροπολίτου Ειρηναίου Πανταλέοντος. Εις το υπέροχον έργον των εβοηθήθησαν υπό των προκρίτων και προυχόντων τής περιφερείας, Θεοχάρους Παπαχαριζάνη εκ Σιδηροκάστρου, Αγγέλου Μποζίκη, Λιόντα και Μίτα Μαζάνη εκ Σαβιάκου (Βαμβακοφύτου), Γεωργίου Λιόντα εκ Σαβιάκου (ΒαμβαΚοφύτου), Ιωάννου Μπουρουβάνη, Προέδρου Κρουσόβου
(Αχλαδοχωρίου), Παπαϊωάννου εφημερίου Κρουσόβου (Αχλαδοχωρίου), διδασκάλου Κρουσόβου (Αχλαδοχωρίου) Περικλή Αστεριάδου, τού εκ Σιδηροκάστρου Ιωάννου Γούναρη, φονευθέντος την 24ην Νοεμβρίου 1904 και των επίσης κατακρεουργηθέντων προκρίτων Σαβιάκου (Βαμβακοφύτου), Φιλίππου Σπάσου και Νικήτα Κέπα.
Εις την περιφέρειαν τής Μητροπόλεως Νευροκοπίου ή Βουλγαρική προπαγάνδα εχρησιμοποίησεν όλα τα θεμιτά και αθέμιτα μέσα, διά να εξαναγκάση τούς κατοίκους να απαρνηθούν τον Ελληνισμόν και να προσχωρήσουν εις την Βουλγαρικήν Εξαρχίαν. Από πολύ ενωρίς ήρχισε και τας δολοφονίας. Την 22αν ‘Οκτωβρίου 1900 εφόνευσαν εις Κάτω Βροντού τον Ιωάννην Μουχατσήν, την 11ην Ιουλίου 1901 τον Γεώργιον Κουτήν εις το αυτό χωρίον, την 27ην Ιουλίου 1902 εις Νευροκόπιον τον Γάκην Χρυσοχόου, την δε 26ην Οκτωβρίου 1903 εις Ζίρνοβον (Κ. Νευροκόπιον) τον Ελληνοδιδάσκαλον Κωνσταντίνον Χριστίδην και τούς προκρίτους Ζαφείριον Ιωάννου και Νικόλαον και Γεώργιον Γερμανού. Παραλλήλως και κατά την ιδίαν εποχήν, αι απόπειραι δολοφονίας,
0ι τραυματισμοί και οι ξυλοδαρμοί κατά των Ελλήνων έλαβον ευρείας διαστάσεις. Παρ’ όλα αυτά, από την φωτεινήν ηγεσίαν του εθνομάρτυρος Μητροπολίτου Δράμας Χρυσοστόμου και του από του 1904 Μητροπολίτου Νευροκοπίου θεοδωρήτου, οι Έλληνες τής περιφερείας ημύνθησαν με σθένος και διετήρησαν αμείωτον το εκκλησιαστκόν και σχολικόν καθεστώς των.
Εις την περιφέρειαν Σερρών, την οποίαν ελυμαίνοντο αι ισχυραί Βουλγαρικαί συμμορίαι του Ιωάννου Σαντάνσκυ και του Χρήστου Τάσκα, οι Έλληνες αντέδρασαν υπό τας οδηγίας του Προξένου Σερρών Αθανασίου Στορνάρη και του Μητροπολίτου Γρηγορίου Ζερβουδάκη. 0ι δύο αυτοί στυλοβάται του Ελληνισμού διά των συνεχών προσπαθειών των διετήρησαν αμείωτον το φρόνημα του Σερραϊκού Ελληνισμού. Η δύναμις του Ελληνισμού τούτου κατεφάνη την 14ην Σεπτεμβρίου 1904 εις το χωρίον Κούλα (Παλαιόκαστρον), όπου επανηγυρίζετο ή εορτή του Σταυρού. Κατά την ημέραν αυτήν συνεκεντρώθησαν περί τας επτά χιλιάδας άτομα από ολόκληρον την περιφέρειαν Σερρών και υπό μορφήν διαδηλώσεως διεκήρυξαν την πίστιν των προς τον Ελληνισμόν και την Ορθοδοξίαν.
Εις την περιφέρειαν Δράμας εδέσποζεν ή φυσιογνωμία του Εθνομάρτυρος Μητροπολίτου Χρυσοστόμου Καλαφάτη. Διά των δραστηρίων προσπαθειών του εματαιώθησαν αι ενέργειαι των Βουλγαρικών κομιτάτων και το μεγαλύτερον μέρος των κατοίκων παρέμεινε πιστόν εις την Ορθοδοξίαν και τον Ελληνισμόν.
0 αείμνηστος Χρυσόστομος είχε στενούς συνεργάτας εις την εθνικήν προσπάθειάν του τον Ιεροδιάκονον τής Μητροπόλεως θεμιστοκλήν Χατζησταύρον και ολόκληρον την Δημογεροντίαν τής πόλεως. Αυτή απετελείτο από τούς Κωνσταντίνον Δοβέλλαν, Δημοσθένην Χατζηκυριάκον, Πέτρον Κωνσταντίνου, Αθανάσιον Πέτσον, Μερκούριον Κωνσταντινίδην, Βασίλειον Γρηγοριάδην, Δημήτριον Κωνσταντίνου, Αθανάσιον Βαγιανάν, Δημήτριον Ανθόπουλον, Βλάχον Αναγνωστόπουλον, Χαριτάκην Νικόλαον, Αφθονίδην, Μιχαήλ Φέσσαν και Αθανάσιον Παπαλούδα. Εις την περιφέρειαν Δράμας, εξαιρετικήν εθνικήν δράσιν ανέπτυξε και εις Εγρί Δερέ (Καλλιθέα) η οικογένεια Κομπόκη, ή οποία από του 1892 και τούς μετέπειτα κατά των κομιτατζήδων αγώνας της είχεν οκτώ θύματα. Χαρακτηριστική επίσης τυγχάνει και η δράσις των κατοίκων τής Πρωσοτσάνης (Πυρσόπολις), οι οποίοι την 26ην Ιουνίου 1904 και διά διαδηλώσεως εξεδίωξαν εκ τής πόλεώς των τον Εξαρχικόν επίτροπον Παπαηλίαν Σάγεφ.
Εις την Καβάλαν την Ελληνικήν αντίστασιν κατηύθυνον ό ποιητής και καπνέμπορος Ιωάννης Κωνσταντινίδης και ο Κωνσταντίνος Αθηναίος και Αντώνιος Ξανθόπουλος. Υπό την αρχηγίαν των οι κάτοικοι Καβάλας συνήλθων την 1ην Ιουλίου 1904 εις μεγαλειώδη διαδήλωσιν και εξεδίωξαν εκ τής πόλεως τον Βούλγαρον εμπορικόν πράκτορα.
Γενικώς δύναται να λεχθή, ότι κατά τας αρχάς τοι 1904 εις ολόκληρον την Μακεδονίαν οι Έλληνες εκινούντο οργανωτικώς και μία διακαής διάθεσις προς ενεργόν αντίστασιν επεκράτει εις τας τάξεις των. Όλοι είχον πεισθή πλέον, ότι μόνον διά τής ενεργού αντιστάσεως θα αντιμετωπίζοντο τα Βουλγαρικά κομιτάτα. Τα πνεύματα είχον ωριμάσει καταλλήλως και έλειπε μόνον ή σύστασις μιας κεντρικής Αρχής, ή οποία ήτο απαραίτητος διά τον συντονισμόν και την κατεύθυνσιν των μεμονωμένων και ασυντονίστων ενεργειών. Την κεντρικήν αυτήν Αρχήν μόνον το ελεύθερον Ελληνικόν Κράτος ήτο εις θέσιν να παρέξη, προς αυτό δε εστρέφοντο παρακλητικώς τα βλέμματα όλων των Μακεδόνων.

Πηγή: Ο Μακεδονικός Αγών και τα εις Θράκην γεγονότα, έκδ. ΓΕΣ 1979.

 


Επικοινωνία : karipidis@e-istoria.com
 

Η Ηλεκτρονική Ιστορία της Ελλάδος

copyright 2009 e-istoria.com