ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ


Η «κατάθεση» τού Πολυβίου

Αλλά την καλύτερη απάντηση «εισπράττει» ό Δημοσθένης από τον Αρκάδα ιστορικό Πολύβιο τον Μεγαλοπολίτη, τον πλέον αντικειμενικό και έγκυρο ιστορικό μετά τον Θουκυδίδη. Γράφει λοιπόν για τον Δημοσθένη τα ακόλουθα (ΧVΙΙ, 14, 1-12):
«Η και Δημοσθένην κατά πολλά τις αν επαινέσας, εν τούτω μέμψαιτο, διότι πικρότατον όνειδος τοις επιφανεστάτοις των Ελλήνων εική και ακρίτως προσέρριψεν». (=Τον Δημοσθένη, αν και για πολλά θα μπορούσε κανείς να τον επαινέσει, σ’ αυτό θα μπορούσε να τον επικρίνει, διότι απερίσκεπτα και άκριτα πολύ πικρό όνειδος έρριξε πάνω στους πιο επιφανείς Έλληνες).
Ακολούθως προσθέτει ότι αυτοί πού από τον Δημοσθένη αποκαλούνταν προδότες, διότι συμμάχησαν με τον Φίλιππο, το έκαναν προς το συμφέρον και των δικών τους πόλεων και προς το συμφέρον των Αθηναίων και γι’ αυτό «ου δήπου διά τούτο καλείσθαι προδότας εχρήν αυτούς υπό Δημοσθένους» (=δεν έπρεπε, λοιπόν, γι’ αυτό ν’ αποκαλούνται προδότες από τον Δημοσθένη). Και αμέσως παρακάτω εκφέρει το νηφάλιο συμπέρασμα:
«Ο δε πάντα μετρών προς το τής ιδία ς πατρίδος συμφέρον και πάντα ς ηγούμενος δείν τούς Έλληνας αποβλέπειν προς Αθηναίους, ει δε μη προδότας αποκαλείν, αγνοείν μοι δοκεί και πολύ παραπαίειν τής αληθείας» (=Εκείνος πού μετράει τα πάντα με γνώμονα το συμφέρον τής ιδιαίτερης πατρίδας του και νομίζει ότι πρέπει όλοι οι Έλληνες να στρέφονται προς τούς Αθηναίους, αλλιώς ν’ αποκαλούνται προδότες, νομίζω ότι έχει άγνοια και πλανιέται πολύ μακριά από την αλήθεια).
Και λέγει αυτά ό Πολύβιος, διότι ξέρει πώς οι τοπικιστικές μικρότητες έφεραν την παρακμή και την υποταγή τής Ελλάδος στη Ρώμη. Γι’ αυτό σε παρά πολλά σημεία τού έργου του αναφέρεται κατηγορηματικά στην ελληνικότητα των Μακεδόνων.
Πρώτον, θεωρεί ότι είναι ευμενέστερο και δικαιότερο τα κατορθώματα του Φιλίππου να ενταχθούν στην ιστορία τής Ελλάδος (νιιι, 11, 4). Δεύτερον, προσδιορίζοντας τις τρεις Χερσονήσους τής Ευρώπης και αναφερόμενος στην τρίτη, την Ελληνική ή του Αίμου, πού ανοήτως αποδεχθήκαμε ν’ αποκαλείται Βαλκανική, λέγει ότι σε αυτή περιλαμβάνονται ή Ιλλυρία, μερικές περιοχές τής Θράκης και «Η ΕΛΛΑΣ ΠΑΣΑ» (χχχιν, 7, 13). Αφού δεν μνημονεύεται Μακεδονία, σημαίνει ότι ή Μακεδονία εμπεριέχεται στο «Ελλάς πάσα». Τέλος, στον όρκο πού συνάπτουν Καρχηδόνιοι και Μακεδόνες αναφέρεται: «Εναντίον Θεών πάντων όσοι Μακεδονίαν και την άλλην Ελλάδα κατέχουσι» (=Έναντι των θεών πού δεσπόζουν στη Μακεδονία και στην υπόλοιπη Ελλάδα) vιι, 1.
Υπάρχουν ακόμη δυο σημεία στον Πολύβιο, τα οποία και μόνον αυτά θα ήσαν αρκετά ν’ αποστομώσουν τον κ. .J. Β. Το πρώτο αναφέρεται στην απεγνωσμένη έκκληση πού κάνει ό αντιπρόσωπος τής Ναυπάκτου ό Αγέλαος προς τον βασιλιά τής Μακεδονίας και τούς Έλληνες αντιπροσώπους, να ομονοήσουν για να αντιμετωπίσουν τα «από τής εσπέρας νέφη» (=τα νέφη τής Δύσης), υπονοώντας την απειλή των Ρωμαίων (ν, 11,4).
«Ος έφη δείν μάλιστα μεν μηδέποτε πολεμείν τούς Έλληνας αλλήλοις, αλλά μεγάλην χάριν έχειν τοις θεοίς, ει λέγοντες εν και ταυτό πάντες, και συμπλέκοντες τας χείρας, καθάπερ οι τούς ποταμούς διαβαίνοντες, δύναιντο τας των βαρβάρων εφόδους αποτριβόμενοι συσσώζειν σφας αυτούς και τας πόλεις...».
[Αυτός, δηλαδή ό Αγέλαος, είπε ότι κατ’ εξοχήν οι Έλληνες σε καμμιά περίπτωση πια δεν πρέπει να πολεμούν μεταξύ τους, αλλά να χρεωστούν μεγάλη χάρη στο θεό, εάν με το να λένε όλοι να και το αυτό, δηλαδή να ομονοήσουν, και με το να συμπλέξουν τα χέρια, όπως κάνουν αυτοί πού διαβαίνουν τούς ποταμούς, θα μπορέσουν, αποκρούοντας τις εφόδους των βαρβάρων, να σώσουν, μαζί με τον εαυτό τους, και τις πόλεις τους]
Αλλ’ ακόμη ισχυρότερο τεκμήριο είναι το περιστατικό του Λ υ κ ί σ κ ο υ, πρέσβυ, των Ακαρνάνων στη Σπάρτη, ό οποίος προσπαθεί να πείσει τούς Λακεδαιμονίους να προσχωρήσουν σε μία πανελλήνια συμμαχία, στην οποία περιλαμβάνονται και οι Μακεδόνες, για να μην υποδουλωθεί ή Ελλάς στους Ρωμαίους. Κύριο επιχείρημα του Λυκίσκου, κατά την μαρτυρία του Πολυβίου, είναι το ακόλουθο (ΙΧ, 37, 7): «Παλιότερα, για την απόκτηση δόξας και ηγεμονίας, είχατε το ζήλο να πολεμάτε με τούς Αχαιούς και με τούς ομοφύλους σας Μακεδόνες... τώρα όμως αρχίζει πόλεμος, για να μην υποδουλωθούν οι Έλληνες σε αλλόφυλους ανθρώπους» («Τότε μεν γάρ υπέρ ηγεμονίας και δόξης εφιλοτιμείσθε προς Αχαιούς και Μακεδόνας ομοφύλους... νυν περί δουλείας ενίσταται πόλεμος τοις Ελλησι προς αλλοφύλους ανθρώπους»).
Τέλος, ό Λυκίσκος πλέκει το καλύτερο εγκώμιο για τούς αγώνες των Μακεδόνων υπέρ τής ελευθερίας των λοιπών Ελλήνων (Πολυβ. ΙΧ, 34, 1):
«.. . Τίνος και πηλίκης δει τιμής αξιούσθαι Μακεδόνας, ο τον πλείω του βίου χρόνον ου παύονται διαγωνιζόμενοι προς τούς βαρβάρους υπέρ τής των Ελλήνων ασφαλείας; Ότι γάρ αιεί ποτ’ αν εν μεγάλοις ν κινδύνοις τα κατά τούς Έλληνας, ει μη Μακεδόνας είχομεν πρόφραγμα και τας των παρά τούτοις βασιλέων φιλοτιμίας...».
[Ποιας και πόσο μεγάλης τιμής πρέπει να είναι άξιοι οι Μακεδόνες, οι οποίοι κατά το μεγαλύτερο μέρος τής ζωής τους δεν σταματούν ν’ αγωνίζονται εναντίον των βαρβάρων για χάρη τής ασφαλείας των Ελλήνων; Διότι πάντα σε μεγάλο κίνδυνο θα ήταν τα πράγματα των Ελλήνων, εάν δεν είχαμε τούς Μακεδόνες σαν προμαχώνα και την φιλότιμη συμπεριφορά των βασιλέων τους...]
Έπρεπε να ηττηθεί στις Κυνός Κεφαλές (197 μ.Χ.) ό Φίλιππος Ε’ τής Μακεδονίας και ό νικητής Τ ί τ ο ς Κόιντος Φλαμινίνος να έλθει στην εορτή των Ισθμίων και να κηρύξει την αυτονομία των ελληνικών πόλεων, για να συνειδητοποιήσουν πολλοί από τούς συναθροισμένους Έλληνες τα ακόλουθα: «Εάν εξαιρέσει κανείς το κατόρθωμα του Μαραθώνος, τη ναυμαχία τής Σαλαμίνος, τη μάχη των Πλαταιών και Θερμοπυλών και τις νίκες του Κίμωνος στον Ευρυμέδοντα και την Κύπρο (πού έγιναν εναντίον των Περσών), όλες οι μάχες πού έχει δώσει ή Ελλάς, άρα και αυτές προς τούς Μακεδόνες, έγιναν για τη δική της υποδούλωση και κάθε τρόπαιο ήταν σημείο συμφοράς και ντροπής γι’ αυτή, αφού έπεσε σε πάρα πολλές παρεκτροπές λόγω κακίας και φιλοδοξίας των αρχηγών της. Και τώρα αλλόφυλοι άνδρες (δηλαδή οι Ρωμαίοι)...».
Το κείμενο είναι από τον Πλούταρχο (Φλαμ. ΧΙ, 3). Ας δώσουμε όμως στο πρωτότυπο την μνημειώδη αυτή περικοπή:
«Ει το Μαραθώνιόν τις έργον αφέλοι και την εν Σαλαμίνι ναυμαχίαν και Πλαταιάς και Θερμοπύλας, και τας προς Ευρυμέδοντα και περί Κύπρον Κίμωνος έργα, πάσας τας μάχας ή Ελλάς επί δουλεία μεμάχηται προς αυτήν, και παν τρόπαιον αυτής συμφορά και όνειδος έστηκε, τα πλείστα κακίας και φιλονεικία των ηγουμένων περιτραπείσης. Αλλόφυλοι δ’ άνδρες...».


Πηγή: Η ελληνικότητα της Μακεδονίας (ιστορική μελέτη απάντηση στην παραϊστορία του αμερικανού ιστορικού J. BASID), Εκδ. Ομάδα πρωτοβουλίας για την προάσπιση του ονόματος της Μακεδονίας, Αθήνα 2006

 


Επικοινωνία : karipidis@e-istoria.com
 

Η Ηλεκτρονική Ιστορία της Ελλάδος

copyright 2009 e-istoria.com