ΠΕΛΛΟΠΟΝΗΣΟΣ

 

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΠΟΙΚΗΣΕΩΣ ΣΛΑΒΙΚΩΝ ΤΙΝΩΝ ΦΥΛΩΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΝ

 

π Κ. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΥ

 

ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ

1843.

 

π τς λώσεως Κορίνθου π τν ωμαίων μέχρι το 1821 τους, στορία τς λλάδος, ν κα πολυώδυνος κα φανής, εναι οχ ττον ξία πολλς μελέτης. ντς τς μακρς ταύτης περιόδου, τ θνος ποβαλν κατ᾿ λίγον τν ρχαον ατο δημόσιον κα διωτικν βίον, προσέλαβε νέαν θρησκείαν, τροποποίησε τν γλσσάν του κα νεκαίνισεν λα ν γένει τ θεμέλια τς πάρξεώς του. ν δ παθε πολλ π λλεπαλλήλους κατακτήσεις κα πιδρομάς, πορίσθη, κατ νόμον νώτερον κα νεξερεύνητον τς Θείας Προνοίας, κα π ατ τ δυστυχήματά του νέα στοιχεα λικς κα θικς σχύος κα δυνήθη ν᾿ νατείλ αθις π τς σκηνς το κόσμου ζητον τν νεξαρτησίαν κα τν νότητά του. Τ θέαμα πρέπει βεβαίως ν λκύσ τν προσοχήν μας.

 

λλ παρακινοσιν μς ες τν σπουδήν του κα λλα ατια· σχάτως διεδόθησαν περ τς ποχς ταύτης τς στορίας μας μεγάλαι απάται. Νεώτεροί τινες σχυρίσθησαν, ς γνωστόν,τι ν μέσ τν μεγάλων τρικυμιν το μεσαίωνος ρχαία λληνικ φυλ ναυάγησεν ατανδρος κα τι τ θνος τ σήμερον φέρον τ περικλες τοτο νομα εναι γένος νόθον, χλος βαρβάρων συῤῥευσάντων νταθα π βοῤῥᾶ κα δύσεως κα μεσημβρίας κα νατολς. λας δεκαετίαν θλήσας ς λλήνων πόγονος κα ναγνωρισθες ς τοιοτος π τν κόσμον λόκληρον δύναται ν παντήσ ες τος παραδοξολόγους κείνους τι λληνικ θνικότης μοιάζει τν λιον, τυφλς στις δν τν βλέπει. δ᾿ πιστήμη χει λλα καθήκοντα ν κπληρώσ. Ατη ντιτάσσει ες τν πιπόλαιον τς στορίας σπουδήν, τν πιμελ ατς μελέτην, ες τν παρεξήγησιν τν κειμένων, τν ρθν ατν ρμηνείαν, ες τν κακν πίστιν κα τν πάτην, τ᾿ καταμάχητα γεγονότα.

 

Δι ν συντελέσω μικρν ες τν πολλαχς ξιόλογον τοτον γνα, κδίδω δη τ προκείμενον περ τς ποικήσεως Σλαβικν τινων φυλν ες τν Πελοπόννησον πόνημα. στορικ κα γεωγραφικ μνημεα καθιστσιν ναμφισβήτητον τι λθόν ποτε Σλάβοι ες τν Πελοπόννησον. ναμφίλεκτοι μως μαρτυρίαι βεβαιοσιν πίσης τι δν λθον ς κατακτηταί, οτε κατέστρεψαν τν χώραν, οτε ξωλόθρευσαν τος ρχαίους ατς κατοίκους, ς τινες σχυρίσθησαν. πκησαν ερηνικς κα ζήτησαν μν πολλάκις ν᾿ ποστατήσωσιν, λλ᾿ δαμάσθησαν π τέλους π τς λληνικς φυλς κα δεχθέντες τν θρησκείαν κα τν γλσσάν της συγχωνεύθησαν ντς ατς, καθς τ δατα το ποταμο τ σώζοντα μν περ τς κβολς τ χρμα ατν κα τν ποιότητα, λλ᾿ φανιζόμενα μικρν πειτα ντς το χανος γρο τς θαλάσσης·

 

Τ ργον μου διαιρεται ες τρία βιβλία, ξ ν τ πρτον ξετάζει πότε κα πς γένετο ποίκησις· τ δεύτερον, ες ποίας σχέσεις ο ποικοι διετέλεσαν μετά τε τν κατοίκων κα τν Βυζαντινν ατοκρατόρων· τ τρίτον ποα χνη ατν διεσώθησαν χρι τοδε.

 

λύσις τν ζητημάτων τούτων το δυσχερής, διότι τ περ ατν στορικ μνημεα ς π τ πλεστον εναι λλειπ, νίοτε ντιφάσκουσι, πολλάκις παρεξηγήθησαν. Δν φαντάζομαι τι νίκησα λας τς δυσκολίας· λπίζω μως τι ναγνώστης δν θέλει επε περ μο τ το Θουκυδίδου. " Οτως ταλαίπωρος τος πολλος ζήτησις τς ληθείας κα π τ τοιμα μλλον τρέπονται."

 

λη συγγραφ θέλει ποτελέσει να τόμον ες γδοον τετρακοσίων τολάχιστον σελίδων. Τ πρτον βιβλίον τ κα συντομώτερον, συγκείμενον ξ κατν περίπου σελίδων, τυπωθν δη κδίδεται κα τιμται δραχ. 2 . Ἐὰν τ κοινν πιδοκιμάσ κα μψυχώσ τν ρχν το ργου, θέλω σπεύσει ν τ συμπληρώσω δημοσιεύων κα τ δύο λλα βιβλία. ΒΙΒΛΙΟΝ Α´. Περ τς ποχς κα το τρόπου τς ποικήσεως τν Σλαβικν φυλν ες τν Πελοπόννησον.

 

Δι ν σταθμίσωμεν ρθς τν πιῤῥον τν ποίαν λαβον π τς τύχης το Πελοπονησιακο λαο α ρκται αται φυλαί, πρέπει πρ πάντων ν προσδιορίσωμεν σον νεστιν κριβς τν ποχν καθ᾿ ν τ πρτον πκησαν ες τν Χερσόνησον ταύτην. Περ το ζητήματος τούτου πάρχουσι μέγισται μφιβολίαι κα γνμαι ντίπαλοι. Ο μν στόρησαν τι ο Σλάβοι νεκατεστάθησαν τ πρτον ες τν Πελοπόννησον περ τ μέσα το γδόου αἰῶνος, π Κοπρωνύμου το βασιλέως· ο δ σχυρίσθησαν τι π ατ τ τέλη το κτου αἰῶνος γένετο ες ατν Σλάβων εσβολή· τινς δ κα ες τν ν τ μεταξ βδομον αἰῶνα θέλησαν ν ποδώσωσι τ μέγα τοτο στορικν γεγονός. ξέτασις λων τούτων τν δοξασιν θέλει μς διδάξει ποαι ρευναι γιναν χρι τοδε πρς νακάλυψιν τς ληθείας κα θέλει σως μς ποκαλύψει ατν τν λήθειαν. θεν πιχειρ τν τοιαύτην ξέτασιν, ρχόμενος π τς γνώμης κείνων σοι διατείνονται ν᾿ ποδείξωσιν τι ο Σλάβοι εσέβαλον ες τν Πελοπόννησον π ατο το κτου αἰῶνος.

 

Περ τ τέλη τς νδεκάτης κατονταετηρίδος, οκουμενικς Πατριάρχης Νικόλαος γραψε πρς τν βασιλέα λέξιον τν Κομνηνν συνοδικν γράμμα, το ποίου μία περικοπ θεωρήθη ς ξιστοροσα ν λίγοις τν ρχν κα τ τέλος τς κατ τν Πελοπόννησον τύχης τν Σλαβικν φυλν κα λον τ μέγεθος τς ξουσίας τν ποίαν πέκτησάν ποτε ες τ μέρος τοτο τς λλάδος. περικοπ ατη χει οτως. " Προςεπιτούτοις κα θεοφιλέστατος μητροπολίτης Πατρν πολλος κα διαφόροις τετείχισται δικαιώμασιν, ες τ συμφυες κα τμήτους κα ναποσπάστους χειν τς τ κατ᾿ ατν κκλησί δωρηθείσας πισκοπάς, παρ Νικηφόρου βασιλέως το π γενικν [1], δι τ ν τ καταστροφ τν βάρων παρ το κορυφαίου τν ποστόλων κα πρωτοκλήτου νδρέου φθαλμοφανς γενόμενον θαμα, π διακοσίοις δεκαοκτ χρόνοις λοις κατασχόντων τν Πελοπόννησον, κα τς ωμαϊκς ρχς ποτεμομένων, ς μηδ πόδα βαλεν λως δύνασθαι ν ατ ωμαον νδρα· ν μι δ ρ τούτων μν φανισθέντων κ μόνης πιφανείας το πρωτοκλήτου, τς δ χώρας πάσης τοις ωμαϊκος σκήπτροις πανελθούσης· κα πρτον μν προβάλλεται τ το ηθέντος βασιλέως χρυσόβουλλον, το κα τν ατν γιωτάτην κκλησίαν Πατρν, ξ ρχιεπισκοπς ες μητροπόλεως δόξαν ναγαγόντος, δι τ ηθν τεράστιον το κορυφαίου κα τρισν πισκοπας ατν δωρησαμένου, τ Μεθών, τ Λακεδαίμονι κα τ Σαρσοκορών κα τερον τούτ συνδον, Λέοντος κα λεξάνδρου τν βασιλέων· κα τρίτον ωμανο, Χριστοφόροι κα Κωνσταντίνου, κατ᾿ χνος τος λλοις βανον κα λλο π τούτοις Νικηφόρου το Φωκ· κα πέμπτον π τούτοις, το πρ μικρο βεβασιλευκότος το Βοτανειάτου, τος ερημένους πάντας πισφραγίζοντος." [2]

 

π τς ρμηνείας το τεμαχίου τούτου παρήχθη, ς μετ᾿ λίγον θέλει ξηγηθ, γνώμη ναγαγοσα ες τν κτον αἰῶνα τν λευσιν τν Σλάβων ες τν Πελοπόννησον· κα χι μόνον ατ γνώμη, λλ κα τολμηρ δοξασία τι ο Σλάβοι δέσποσαν π διακοσία δεκαοκτ τη τς Χερσονήσου ταύτης κα τι ες τ διάστημα τοτο ξώντωσαν τ πλεστον μέρος τς ρχαίας φυλς.

 

" Βυζαντινς Πατριάρχης Νικόλαος (λέγει γνωστς Φαλλμερραϋέρος [3] ) ες μίαντου πιστολν πρς τν βασιλέα λέξιον τν Κομνηνν ν τει 1801 [4] γεγραμμένην, μνημονεύει Χρυσοβούλλου τινς πογεγαμμένου μν π το βασιλέως Νκηφόρου, κατατεθειμένου δ ες τ ρχεα τς Κωνσταντινουπόλεως, δυνάμει το ποίου ρχιεπισκοπ τν Πατρν νεβιβάσθη ες τάξιν μητροπόλεως κα πετάχθησαν ες τν ατόθι κκλησίαν το γίου νδρέου τρες Πελοποννησιακα πισκοπαί, τοτο δ εγνωμοσύνης νεκα δι τν συνδρομν τν ποίαν κορυφαος οτος τν ποστόλων παρέσχεν ες τος πολίτας τν Πατρν ν τ μάχ καθ᾿ ν νικήσαντες οτοι τν στρατν τν Πελοποννησίων βάρων πρς τν τειχν τς πόλες των, τν νάγκασαν ν λύσ τν πολιορκίαν της. πιστολ το Πατριάρχου δν σημειο τ τος κατ τ ποον βασιλες Νικηφόρος πέγραψε τ ερημένον χρυσόβουλλον, λλ προστίθησιν, τι τεραστία κείνη καταστροφ συνέβη διακόσια δεκαοκτ τη μετ τν κατάσχεσιν τς Πελοποννήσου π τν βάρων [5]. Νικηφόρος βασίλευσεν π το 802 μέχρι το 811 τους, ρα κατάκτησις τς Πελοποννήσου π τν βαρο - Σλάβων συμπίπτει μεταξ τν τν 584 κα 593. Προςτούτοις π τν Πορφυρογέννητον Κωνσταντνον ξεύρομεν, τι στόλος Σαρακηνν πεστήριξε τος ρχηγος τν Σλάβων ες τν πολιορκίαν τν Πατρν κα τι κατ τν ατν ποχν τε όδος κα λλαι πολλα νήσοι το ρχιπελάγους ρημώθησαν π τς ποβάσεις τν μωαμεθανν. κατ τν λληνικν νήσων προςβολ ατη τν Σαρακηνν συνέβη τ 807 τει πρ Χριστο κα κτ τς βασιλείας το Νικηφόρου· ρα, κατ τ 589 τος π Χρ. ναμφιβόλως Πελοπόννησος, κτς λιγίστων παραλίων, κατεκτήθη κα κατεσχέθη π τν ρκτικν θνν."

 

Τατα λέγει περ το χωρίου τούτου συγγραφεύς μας, προςεπάγων λίγον κατωτέρω (σελ. 188), τι ο βαρες, τν ριθμν πολ λιγώτεροι τν Σλάβων, κατεστάθησαν κυρίως ες τν Μεσσηνίαν, κτίσαντες π τν ρειπίων τς καταστραφείσης Πύλου τν πόλιν βρ, στι τ βαρνον· θεωρε δ ς ναντιῤῥήτως ποδεδειγμένον κα τι, μετ τν κατάκτησιν ταύτην, ο λληνες τν κατασχεθέντων μερν τς Πελοποννήσου, (δηλ. σχεδν λης τς χερσονήσου ταύτης) ξοντώθησαν κα τι α κατοικίαι των κατεστράφησαν κα πυρπολήθησαν π τν ερημένων χθρν (σελ. 189).

 

λλος Γερμανς στοριογράφος, μλλον κηδόμενος περ τς σωτηρίας τς ρχαίας λληνικς φυλς, λέγει περ το χωρίου τς πιστολς το Πατριάρχου Νικολάου τ ξς [6].

 

" πειδ στερούμεθα εδήσεων δυναμένων ν᾿ ναιρέσωσι τν περικοπν ταύτην το Πατριάρχου Νικολάου, νάγκη βέβαια ν δώσωμεν πίστιν ες τ οσιωδέστερα ατς μέρη, πρ πάντων διότι δν χομεν πς ν ποδείξωμεν κα ν διορθώσωμεν σφαλς τς ποίας πιθανς περιέχει χρονολογικς παραδρομς [7]· λλ᾿ μως εναι πιτετραμμένον ν μετριάσωμεν τος λόγους το πατριάρχου στις, δι τν φύσιν τς ποθέσεως περ ς προκειτο, ξεφράσθη πίτηδες ποτόμως κα περβολικς κα μήτε ν ποθέσωμεν τι κατ τ ερημένον 589 τος καθυπετάγη ντελς δι τς βίας βόρειος κα μεσημβριν χέρσος λλς π τν βάρων κα Σλάβων, μήτε ν χρονολογήσωμεν ριστικς π τς ποχς ταύτης, τν π τς Πελοποννήσου κυριαρχίαν τν κατακτητν τούτων. Ατς ριστικς τρόπος μ τν ποον Πατριάρχης το νδεκάτου αἰῶνος ποφαίνεται περ πραγμάτων τ ποα πρέπει ν ποθεσωμεν τι μειναν λως παραίτητα καθ᾿ ν συνέβησαν ποχήν, καθίστησι τ πργμα πωςον ποπτον. Ες τοιαύτας περιστάσεις δν μένει κα ες ατν τν πιμελεστέραν κα παθεστέραν ρευναν εμ τ πέραντον πεδίον τς εκασίας.

 

ποίκησις θνν Σλαβιστ λαλούντων ες τν λλάδα κα π τς Πελοποννήσου δίως δεσποτεία των, εναι πράγματα ναμφισβήτητα, ν κα δν ναι δυνατν ν ξακριβωθ ριστικς ρχ κα νάπτυξίς των. Νομίζω μως πιθανν τι ο Σλάβοι μετανάςευσαν ες τν κατ μέγα μέρος ρημον χώραν τς ρχαίας λλάδος βαθμηδν κα κατ᾿ λίγον δι᾿ ποικήσεων, ατινες ελόγως δύνανται ν᾿ ναδράμωσι μέχρι τς ποχς το βασιλέως Μαυρικίου, ς ποτελέσματα τν π το Χαγάνου βαροσλαβικν πολέμων κα θεωρ τοτο πιθανώτερον παρ᾿ τι λλς λη κατ τν ποχν κείνην κατεκλύσθη δι μις π τν Σλάβων, πωλέσασα λους σχεδν τος ρχαίους ατς κατοίκους."

 

ν κα ποδίδων τν προςήκουσαν δικαιοσύνην ες τν πιτήδειον κα ελικριν τρόπον μ τν ποον θέλησα ν κολάσ τος λόγους το Πατριάρχου Νικολάου τελευταος οτος συγγραφες, δν στοχάζομαι μως τι δύναμαι ν παραδεχθ, κα οτως χουσαν, τν π το προκειμένου κρίσιν του, πολ δ λιγώτερον τ συμπεράσματα το πρ ατο ναφερθέντος στοριογράφου. Νομίζω πεναντίας τι πάρχουσι μαρτυρίαι στορικα ναντίῤῥητοι κα σαφες, ναιροσαι τν σχυρισμν το Πατριάρχου Νικολάου π τς πρώτης ατο λέξεως μέχρι τς τελευταίας. Ἐὰν δώσωμεν πίστιν ες τν προαναφερθεσαν περικοπν το συνοδικο ατο γράμματος, 1ον. Πελοπόννησος κατεκτήθη π βάρων, , τολάχιστον, π βαροσλάβων, κατ τν ρμηνείαν τν δύω Γερμανν στοριογράφων· 2ον. κατάκτησις ατη γένετο μεταξ τν τν 584 κα 593 π Χριστο , κατ τν κριβέστερον προςδιορισμν το Φαλλμεραϋέρου, τ 589 τει· 3ον κατάκτησις ατη πέσπασε τν Πελοπόννησον τς ωμαϊκς ρχς ες τοιοτον βαθμν στε, κατ τν φράσιν το Πατριάρχου, οδ πόδα δν δυνήθη ν βάλ ωμαος νρ ες ατν ν διαστήματι διακοσίων δεκαοκτ λοκλήρων νιαυτν. 4ον. Μετ τν μάχην τν Πατρν ο κατακτητα φανίσθησαν κα πασα χώρα πανλθεν ες τ ωμαϊκ σκπτρα. Νομίζω τι ξέθεσα ελικρινς λα τ συμπεράσματα σα δύνανται ν ξαχθσιν π τ ν χερας χωρίον.

 

λλ συγχρόνως τολμ ν προςεπιφέρω, τι, κατ᾿ μέ, 1ον. Φυλ βάρων πώποτε δν λθεν ες τν Πελοπόννησον· 2ον. δίως μεταξ τν τν584 κα 593 π Χριστο κα ο βαρες κα ο Σλάβοι χι μόνον δν λθον ες τν Πελοπόννησον, λλ δν προέβησαν πώποτε πέραν τς Θρκης, που πολλάκις κατετροπώθησαν π τν Βυζαντινν ςρατηγν κα θεν πεκρούσθησαν μικρν πειτα πέραν το Δουνάβεως τοσοτον στε, κατ τν ρθν κφρασιν το Γίββωνος [8], π τν χρόνων το Τραϊανο τ ωμαϊκ πλα δν εχον προχωρήσει τόσον ες τν Δακίαν· 3ον. Πώποτε α Σλαβικα φυλα δν φρεσαν τν κυριαρχίαν τς Πελοποννήσου λη π τ Βυζάντιον καθότι είποτε τ σημαντικώτερον ατς μέρος κατείχετο π τς Βυζαντινς ρχάς· 4ον. Κα μετ τν μάχην τν Πατρν, πολλάκις διάφοροι Σλαβικα φυλα ποστατήσασαι κα γενόμεναι διόῤῥυθμοι νάγκασαν τος Βυζαντινος βασιλες ν πέμψωσι κατ᾿ ατν σημαντικς κστρατείας δι ν τς ποχρεώσουν ν᾿ ναγνωρίσωσι τ σκπτρόν των.

 

νστασις τι βαρες δν λθον ποτ ες τν λλάδα, εναι τόσ μλλον περίεργος σ, θέλει ναιρέσει μίαν π τς πάτας, (κα σως τν οσιωδεστέραν) τς διαδοθείσας περ τς τυμολογίας το κατ τος νεωτέρους χρόνους τοσοτον ες τς πηγς δν παντμεν τι λθον βαρες ες τν Πελοπόννησον· τι ξενίσαμεν κα υοθετήσαμεν Σλάβους κα χι λίγους, μάλιστα· χι μως τι μς πεσκέφθη κα Ταταρικ κείνη φυλή, [9]. Τ δ οσιωδέστερον, Κωνσταντνος Πορφυρογέννητος ες τν λεπτομερ περ τς μάχης τν Πατρν διήγησίν του (τς ποίας τ κείμενον δίδομεν κατωτέρω) βεβαιο ητς κα πανειλημμένως τι ο πρ τν τειχν τς πόλεως κείνης π Νικηφόρου το βασιλέως κατατροπώθεντες χθροί, σαν Σλάβοι κα χι, ς ποφαίνεται Πατριάρχης, βαρες. Φαλλμεραϋέρος ζήτησε ν ξηγήσ τν συμφωνίαν ταύτην λέγων (δε νωτέρω σημείωσιν 5) τι πειδ ο βαρες εχον τν ρχηγίαν το στρατο το κατακτήσαντος τν Πελοπόννησον, δι τοτο πατριάρχης ναφέρει ατος ντ τν Σλάβων. λλ᾿ ατιολογία ατη εναι λως παράδεκτος· μ λησμονήσωμεν τι, κατ τν συγγραφέα ατόν, κατάκτησις γινε περ τ τέλη το κτου αἰῶνος κα τι μάχη τν Πατρν συνεκροτήθη περ τς ρχς το ννάτου. Κ᾿ ἐὰν λοιπν ποτεθ τι ο βαρες κατέσχον τόντι τ 589 τει τν Πελοπόννησον ς κυριάρχαι τν μετ᾿ ατν εςβαλόντων Σλάβων, εναι παντάπασιν πίθανον τι λίγοι ντες τν ριθμν κα μ χοντες συνδρομήν τινα π τς ποῤῥωτάτω κειμένης μητροπόλεώς των τς ποας λλως τε κμ εχε μαρανθ ν τ μεταξ τούτ, διετήρησαν οχ ττον μέχρι τς μάχης τν Πατρν, δηλαδ π διακόσια δεκαοκτ τη τν κυριαχίαν των π τν Σλάβων οτινες σαν πολ περισσότεροι κα εχον θνικν κατ τν βάρων μσος διόπερ κα σύντριψον τν ζυγόν των μ κδικητικώτατον τρόπον ν τ δί ατν χώρ. ξήγησις λοιπν το Φαλλμεραϋέρου δν αρει κ μέσου τν ντίφασιν το πατριάρχου πρς τν πολ ρχαιότερον κα κριβέστερον Πορφυρογέννητον· δ ντίφασις ατη ξασθενε δη πολν τν κρίβειαν τς μαρτυρίας το νδεκάτου αἰῶνος.

 

λλ᾿ κτς τούτου, α Σλαβικα φυλα πέλιπον ες τν Πελοπόννησον χνη πιπλεύσαντα ες λας τς τρικυμίας σαι κατετάραξαν ατν π δέκα κατονταετηρίδας· ; δν το ρα πόμενον ν᾿ φήσωσιν χνη τινα τς πάρξεώς των κα ο βαρες οτινες συνειςλθον δθεν μετ᾿ ατν κα εχον μάλιστα τν ρχηγίαν τς κατακτήσεως; [10]. Εναι γνωστν τι ο βαρες μλλον δ Ψευδάβαρες [11] δν σαν φυλ Σλαβική. λας οτος ςτις μετέπειτα ξέτεινε τ κράτος του π το στρου μέχρι το λβιος, λθεν ες τ μέρη τατα τς Ερώπης π τς ρήμους τς Ταταρίας διωκόμενος π τν Τούρκων [12]. Τόσον λοιπ λλοίας ν καταγωγς κα ποτελέσας τ πικρατέστερον τς κατακτήσεως στοιχεον, πρεπε ν᾿ φήσ ν τ χερσονήσω εδιάκριτα π τ τν Σλάβων, κα χι λίγα, χνη τς διαμονς του· λλ κα ξυδερκέστατος φθαλμς το Φαλλμεραϋρου δν εμπόρεσε ν᾿ νακαλύψ εμ ν μόνον, τν πόλιν το βαρίνου.

 

Τ νομα το βαρίνου χει τ ντι πολλν μοιότητα μ τν τν βάρων πωνυμίαν, κα μως δν παραγέται βεβαίως απ᾿ ατς. Δν λέγω τοτο γ πρτος. Δόκιμος περ τ μέρος τοτο τς πιστήμης νήρ, πικρίνων τ 1830 τει τν πρτον τόμον το συγγράμματος το Φαλλμεραϋέρου, πεφνατο περ το ζητήματος τούτου ς ξς. «Τ περίφημον Ναβαρον νομάσθη ρα οτως π βαρικς τινος ποικίας; βεβαίως χι. π πότε πάρχει τ νομα τοτο; Δν εμπορε ρά γε ν παράγεται ες μν δι το Ν (Ναβαρνος) τύπος ναι ρχαιότερος π το Navale, ε δ τ βαρνον χ κριβέστερον π το Σλαβικο Γιάβορ (σφένδαμνος κοινς σφεντάμνι); κμμία π τς δύω ταύτας παραγωγς δν μς πείθει, μολονότι εναι ττον πίθανοι τς π τν βάρων τυμολογίας, οτινες δν κατεστάθησαν οδαμο τς Πελοποννήσου ς βαρες» [13] Δυσκολεύομαι τ ντι κα γ ν παραδεχθ τς τυμολογίας ταύτας, λλ συμφων ντελς τι π τν βάρων παραγωγ εναι ντελς ποῤῥιπτέα, ν κα δι᾿ λλους λόγους.

 

Ο Βυζαντινο συγγραφες παρεμόρφωσαν τ νομα τν βάρων δι ν δώσωσιν ες ατ τύπον λληνικώτερον κα ττον τραχύν. Τ δίωμα τοτο τς τροποποιήσεως τν ξένων νομάτων εναι ρχαον ες τος λληνας συγγραφες κα συνετέλεσεν χι λίγον πάντοτε ες τν σύγχυσιν τν θνικν νομάτων. Τ ληθς νομα τς φυλς ταύτης εναι μπρ (Obri). Νέστωρ, Σλάβος χρονογράφος τς 12ης κατονταετηρίδος, ,τις γραφε τν γλσσαν το λαο, ξευρε κάλλιστα τ νομα τν π κανν χρόνον δουλωσάντων τος Σλάβους βάρων κα εχεν ες τν διάθεσίν του τ πλούσιον λφάβητον τς γλώσσης του, μιλε οτω περ ατν. "Κατ᾿ κείνην τν ποχν ο μπρ πολέμησαν μετ το βασιλέως ρακλείου κα λίγον λειψε ν τν αχμαλωτεύσωσι. [14] Ο μπρ οτοι πολέμησαν μ τος Σλάβους κα κάκωσαν τος μοφύλους τν Σλάβων Δυουλγεβίρους κα βίασαν τς γυνακας τν Δουλγεβίρων, κα ταν μπρ θελε ν ποχήσ, δν ζευγεν ες τ χημά του οτε ππους, οτε βόας, λλ ζευγε τρες, τέσσαρας, πέντε γυνακας, α ποαι χρεώστουν ν σύρωσι τν μπρί... Κα χρι τς σήμερον σώζεται ες τν ωσσίαν παροιμία λέγουσα· «φανίσθησαν ς ο μπρί, διότι οτε φυλ ατη, οτε ο πόγονοι ατς πάρχουσιν δη.» [15]

 

Τ νομα λοιπν το θνους τούτου το βεβαίως μπρί· ο δ μπρ δν δύναντο ν νομάσωσι τ κτίσμα ατν βαρνον. σως γεννηθ νστασις τι ο Βυζαντινο ο μεταπλάσαντες τος μπρ ες βαρας, μετεμόρφωσαν κα τ νομα τς πόλεώς των. λλ δι ν πεισθμεν περ τούτου πρεπε πρ πάντων ν ποδειχθ τι ο Βυζαντινο κάλουν τ πόλισμα βαρνον. Καθ᾿ σον μως ξεύρομεν, Βυζαντινς συγγραφες τς ποχς κείνης δν μετεχειρίσθη τν λέξιν ταύτην· κα ξ ναντίας παρ Γεωργί Κεδρην παντμεν τν λιμένα τς Πύλου φέροντα τν ρχαον τοτο νομα. Πρς τούτοις, ο κάτοικοι το χωρίου, τ κάλουν βεβαίως βαρνον κα χι λλως. Τ χρονικ τν ν τ Μωρέ πολέμων τν Φράγκων τ ποα νομάζουσιν λας τς πόλεις τς Πελοποννήσου, τς στερες κα τν νήσων πως π το λαο ατο προσφέροντο [16] λέγουν ητς τι Μισρ Νικόλας ντ Σαντομέρη (messire Nicolas de S. Omer) κτισε τ κάστρον το βαρίνου. (17) Δι ν παραδεχθμεν δεχθμεν λοιπν τν νωτέρω νστασιν πρεπεν, κτς σων μπροσθεν παρετηρήσαμεν, ν ποτεθ κα τι Βυζαντιν Κυβέρνησις κατόρθωσε ν μεταβιβάσ ες ατ το λαο τ στόμα τ παρ᾿ ατς ξελληνισθν νομα το βαρίνου,περ λως πίθανον διότι, ν νίοτε κκλησία κα ο συγγραφες μετεχειρίζοντο λληνικος ρους, ντ τν παρειςαχθέντων βαρβάρων, συγκέντρωσις μως τς ξουσίας δν το κατ᾿ κείνην τν ποχν τοσαύτη ςτε κυβέρνησις, κ᾿ ἐὰν εχε τν περ τούτου πρόθεσιν, ν ποχρεώσ τν λαν ες τν ποβολν το κοινο νόματος κα τν παραδοχν το παρ᾿ ατς καθιερωμένου· πόδειξις, τ πολλ Σλαβικ νόματα τ ποα σώζουσιν χρι τοδε κραιφνες τς ίζας ατν κα τς καταλήξεις, μολονότι πρ τ πτακόσια τη διατελέσαντα π τν Βυζαντινν κυριαρχίαν. ς τελευταίαν παρατήρησιν πάγω τι ν Βυζαντιν κυβέρνησις εχε τν πρόθεσιν κα τν δύναμιν το ν ξαλείψ π ατ το λαο τ στόμα τ βάρβαρον νομα, θελε πιθανώτατα πιβάλει ες ατν τν ρχαον ρον το χωρίου κα χι ατν τν βάρβαρον ξελληνισθέντα.

 

Πεποίθαμεν θεν τι τ βαρνον δν κλήθη οτω διότι κτίσθη π τν μπρί. Τ νομα βαρα βαρνον εναι κοινν ες διαφόρους το Βυζαντινο Κράτους πόλεις, ατινες κενται λαι ες μέρη που δν γένοντο βάρων εςβολαί.

 

"στέον λέγει Πορφυρογέννητος, [18] τι βαρα τορμα ν π τ θέμα Σεβαστείας· π δ ωμανο δεσπότου γέγονε κλεισορα." Κα λλαχο πίσης ναφέρει [19] βαρα φρούριον περ τν Τεφρικήν· μνημονεύει δ τν πόλεων τούτων κα Γεώργιος Κεδρηνός. [20]

 

Ποα εναι ρχ το νόματος, θελεν εσθαι κτς το προκειμένου, ν ξετασθ νταθα. [21] ρκε τοτο πρς τ παρν τι δν χει τι κοινν μ τος παρ τος Βυζαντινος λεγομένους βαρας. γνώμη τι διετέλεσάν ποτε οτοι ες τν Πελοπόννησον στερεται ντεθεν το οσιώδους ρείσματος, τ ποον θελεν χει ἐὰν πεδεικνύετο τι πέλιπον τόντι ν μέσ μν τοιοτο μνημεον τς διαμονς των· κα πειδ τ πρτον μέρος τς πατριαρχικς μαρτυρίας, π το ποίου κα μόνου στηρίζεται γνώμη ατη, εναι, κτς τούτου, ς εδομεν νωτέρω, ες ρίδηλον ντίφασιν μ λας τς λοιπς πηγάς, ξ ν πολλα ρχαιότεραι λαι δ πολ ξιοπιστότεραι ατς, ξεστι βεβαίως να τ θεωρήσωμεν ς νυπόστατον κα σφαλμένον.

 

Μεταβαίνω ες τν νάπτυξιν τν στορικν μνημείων κατ τ ποα ο βαρες κα ο Σλάβοι, μεταξ τν τν 584 - 593 π Χ. μακρν το ν κυριεύσωσι τν Πελοπόνησον, κατετροπώθησαν ξ ναντίας π τν Βυζαντινν ν τ οκεί ατν χώρ.

 

ιλικρινέστερος κα σφαλέστερος μα τρόπος τς ποδείξεως το θέματος τούτου εναι, νόμίζω, ν παρατεθσιν ατ τ κείμενα τν πρωτοτύπων συγγραφέων, σοι πραγματεύθησαν ν πλάτει τος κατ τν ποχν κείνην πολέμους τν Βυζαντινν μετ τν βάρων κα τν Σλάβων. Εναι περιττν ν παναλάβω ν λλαις λέξεσιν ,τι επον ο συγγραφες τς βδόμης κα τς ννάτης κατονταετηρίδος· τούτους λοιπν φίνω ν λαλήσωσι καθ᾿ λον τ διάστημα τς κρισίμου κείνης ποχς· λίγαι τινες πολύτως ναγκααι σημειώσεις θέλουν συνοδεύσει τ περ κάστου νιαυτο κείμενα· δ μερόληπτος ναγνώστης ς κρίν μεταξ τς ληθείας κα το ψεύδους. Φαλλμεραϋέρος θεωρε περιττν τν κόπον (τόμ. 1ος σελ. 137.) το ν παρακολουθήσωμεν κατ᾿ χνος τος συγχρόνους συγγραφες ες τν περιγραφν το μακρο πολέμου το βασιλέως Μαυρικίου μετ τν βάρων κα τν Σλάβων· ννο τόντι τι τοτο δν συμφέρει ες ατν το ποίου μόνος σκοπς το ν᾿ ποδείξ τι συνέβησαν κατ τ τη κενα μεγάλαι εςβολα ρκτων θνν κα συνδυάζων τ αριστον τοτο περιστατικν μ μαρτυρίαν πολ μεταγενεστέραν, τς ποας ξία θέλει ποδειχθ οδαμινή, ν συνάξ τ συμπέρασμα, τι α εςβολα αται φθασαν μέχρι τς Πελοποννήσου. λλος μως εναι ναμφιβόλως ελικρινς στορικς λεγχος. κολουθοντες κατ πόδας τος ρχαίους στοριογράφους, θέλομεν δε μέχρι πο κατ᾿ τος α εςβολα κεναι προχώρουν, μέχρι πο παλινδρόμουν κα θέλομεν γνωρίσει πο πραγματικς ερίσκοντο κατ τν ποχν κείνην, ο βάρβαροι περ ν λόγος

 

Διάφοροι Βυζαντινο συγγραφες γραψαν τ περ το πολέμου τούτου· λλ δν θέλω ρύσει τ πιχειρήματά μου, εμ π τος πλησιεστέρους ες τ πράγματα· ατο σαν ες κατάστασιν ν γνωρίζωσιν άκριβέστερον συμβάντα τν ποίων σαν σχεδν σύγχρονοι· ατοι χρησίμευσαν κα ς πηγα τν μεταγενεστέρων χρονογράφων· τ δ περίεργον εναι τι κ τν δύω ρχαιοτέρων συγγραφέων τς ποχς κείνης τν διασωθέντων μέχρις μν, μν πρέπει ν το μάρτυς τς ποτιθεμένης κατακτήσεως τς Πελοποννήσου κατ τ τέλη το κτου αἰῶνος, δ πρέπει ν εδε τν χερσόνησον ταύτην παλλαγεσαν τς βαροσλαβικς δεσποτείας, κατ τς ρχς το ννάτου. Θεοφύλακτος Σιμοκάττης, φηβος δη π Μαυρικίου το βασιλέως, γραψεν, π ρακλείου το μετ Φωκν διαδόχου ατο, τοι περ τς ρχς τς βδόμης κατονταετηρίδος, στοριν βιβλία 8, ξ ν ες τ πρτον, τ δεύτερον, τ κτον, τ βδομον κα τ γδοον περιγράφει λεπτομερέστατα τος μεταξ 582 - 602 πολέμους το Μαυρικίου μετ τν βάρων κα τν Σλάβων. ν κα τ φος του ναι ψιμυθιωμένον μέχρι φόρτου, ν κα στερται κρίσεως, δι τν ποχν μως ες τν ποίαν ζησε κα δι τν νάπτυξιν τν ποίαν δωκεν ες τς περιγραφάς του, εναι πηγ πολύτιμος δι᾿ μς. Θεοφάνης γούμενος το γρο κα μολογητς πικαλούμενος, ζησε κατ τ δεύτερον μισυ τς γδόης κατονταετηρίδος κα ες τς ρχς τς ννάτης κα γραψε χρονογραφίαν 528 τν, ρχομένην π Διοκλητιανο κα λήγουσαν· ες Μιχαλ τν βασιλέα. Εναι πολ συντομώτερος το πρώτου ς πρς τν πασχολοσαν μς ποχν, μονότονος καθ᾿ περβολν, λλ᾿ μβριθέστερος κείνου κα ες τ στορικν μν θέατρον πλησιέστερος λων τν λοιπν βυζαντινν χρονογράφων. συνεχς παράθεσις μφοτέρων τν κειμένων, θελεν ποβ χληρ κα νωφελής. Δν θέτω λοιπν π᾿ ψιν το ναγνώστου, εμ τ τερον τν κειμένων, κα συνήθως μν τ το ατόπτου τν γεγονότων κα λεπτομερος Σιμοκάττου, νίοτε δέ, χάριν συντομίας, τ το Θεοφάνους, παραπέμπων μως πάντοτε κα ες τν τερον τν χρονογράφων μας, οτινες λλως τε ς π τ πολ συμφωνοσι μεταξύ των.

 

Δύω τη πρν Μαυρίκιος περιβληθ τν ωμαϊκν πορφύραν, ο βαρες, κυριεύσαντες τ παρ τν Δούναβιν μέγα φρούριον το Σιρμίου [22], πώλησαν ες τος ωμαίους τν ερήνην δι᾿ γδοήκοντα χιλιάδας χρυσ νομίσματα κατ᾿ τος. λλ σημαντικς ατς φόρος δν κόρεσε τν πλεονεξίαν το Χαγάνου κα τ 582 τος π Χ. (πρτον τς βασιλείας το Μαυρικίου) μελέτησε ν πιτύχ τν αξησίν του. Χαγάνος μως τον νθρωπος πονηρς πίσης κα σχυρός· μ γινώσκων εςέτι τν χαρακτρα το νέου βασιλέως, θέλησε, πρν ίψ τ προσωπεον, ν δοκιμάσ μ ποον νθρωπον χει ν κάμ. θεν πρ πάντων ξέφρασε τν πιθυμίαν ν τελειοποιήσ τς περ τν φυσικν στορίαν γνώσεις του δαπάναις το Καίσαρος, κα πειδ δν εχεν δε εςέτι λέφαντα, μήνυσε ν τν σταλ τ ζον· μέσως βασιλες διατάσσει ν τ πέμψουν τ μέγιστον τν θηρίων τούτων, τ ποον μως δν Χαγνος κα κφαυλίσας, πέστρεψε παραυτίκα ες τ Βυζάντιον. πειτα επόθησε ν πολαύσ κα λλων λικωτέρων δονν, πάλιν δαπάναις το βασιλικο ταμείου, κα ζήτησε κλίνην χρυσν· Μαυρίκιος σπεύδει ν τ στείλ κα ταύτην, ξεργασθες βασιλικς τ δρον, λλ᾿ λαβε κα τοτο τν τύχην το πρώτου, πιστραφν μετ περιφρονήσεως. Τότε Χαγνος δν τι δύναται ν τολμήσ τ πάντα, κσφενδονίζει συναλλαγματικν κατ το βυζαντινο θησαυρο αξάνουσαν σημαντικ τν φόρον· κα πειδ βασιλεύς, φο μετλθε προθύμως κα τν διδάσκαλον κα τν ξυλουργν χάριν το Χαγάνου, δν θέλησε φαίνεται ν κάμ τυφλς κα τν τραπεζίτην του, γένετο ναρξις τν χθροπραξιν.

 

" θρόον τε τν πολέμ φίλην ράμενος σάλπιγγα, διηγεται Σιμοκάττης (σελ. 13 κα π.), τς δυνάμεις συνήθροιζε κα τν Σιγγιδόνα τν πόλιν ξαπιναίως, φρακτον οσαν, λάμβανεν· [23] . . . πολλάς τε κα τέρας στει γείτονας πόλεις ληΐζεται· νελών τε Αγούσταν κα τ Βιμινάκιον (πόλεις δ᾿ αται λαμπρα π τ λλυρικν φορολογούμεναι) παρ αυτίκα στρατοπεδεύεται κα τν γχίαλον περιτέμνεται· τάς τε περιοικίδας κώμας δωσε· τν δ τν θερμν δάτων οκον οκ ναστσαι φασί· λόγος δέ τις ς μς ξεφοίτησεν, νθάδε τ το Χαγάνου ποκρύψασθαι γύναια κα μισθν τς πολαύσεως κενον ατεν, μ καταῤῥίπτειν τ τν δάτων οκοδομήματα· λέγουσι δ τ δάτια τατα τος λουσαμένοις γαθν εναι κα ες γεάν τούτοις συμμαχεν. Τριν δ᾿ πιγενομένων μηνν, πρεσβεύονται ωμαοι πρς Χαγνον λπίδιον κπέμψαντες, νδρα ες συγκλήτου βουλν ναγόμενον. . . κα Κομεντίολον, νδρα τν σωματοφυλάκων το βασιλέως περφερόμενον. . . κον γον μφω παρ τν Χαγνον π τν γχίαλον κα περ σπονδν ξίουν ς προςετάχθησαν, το δ μ μετριοπαθοντος π τος δικήμασιν, λλ κα προςαπειλοντος αθαδικώτερον, τ λεγόμενα τείχη καθαιρήσειν μακρά, κα το μν λπιδίου ποχαλοντος τος λόγοις. . . Κομεντίολος μεγαλοφρόνως τν τς γλώττης εγένειαν πεδείκνυτο. . . πε δ᾿ μέγας οτος διεπερατοτο τος ήμασιν λεγχος, νάζεσις αματος μέγαν τ Χαγάν θυμν πεκύμανε, τότε πρόσωπον παν π τς ργς φοινίσσετο. . . τν τε φρύων ς μέγα ξανισταμένων, κα μικρο δεν τν μετώπων άπειλουσν περπτασθαι [24], μέγιστος πωρετο τ Κομεντιόλ κ τς διαλέξεως κίνδυνος· τν γρ τν πρέσβεων βάρβαρος διαφθείρας αδώ, δεσμος τν Κομεντίολον τίμασεν . . . τ δ στεραί τ το θυμο κατηυξάνετο, λόγοις τε πιθανος παρηγοροντο ο τν βάρων δυνατώτατοι τν γεμόνα, ποπείθοντες πως μ δογματίσοι Κομεντιόλου τν θάνατον· κα πείθουσι μέχρι τν δεσμν ποχρήσει δικεσθαι τος πρέσβεις. πινεύσας γον Χαγνος, τιμωμένους ς βασιλέα ξέπεμπεν· το δ πιόντος τους, πάλιν λπίδιος π τ ατ πρεσβει χειροτονηθείς, ποστέλλεται· κα ς τν Χαγνον γενόμενος, ζήτει πρεσβευτν μα ατ ς βασιλέα γενέσθαι, πως ναζωπυρήσειε τς σπονδς κα εκοσιν τέρων χιλιάδες χρυσν τας συνθήκαις εησαν παυξήματα· δ Χαγνος τος λόγους εςεποιήσατο. . . κα πόλεμος κεχειρίαν λάμβανεν." [25]

 

ν κα πρτοε οτος ναυτς το πολέμου (582- 583) προηγται μικρν το παισίου κύκλου τν ποον Φαλλμεραϋέρος διέγραψεν π το 584 μέχρι το 593, νέφερα μως τ κατ᾿ ατν συμβάντα ς ναγκαίαν προειςαγωγν ες τ ποον μέλλομεν ν διατρέξωμεν στάδιον·

 

Χαγνος κυριεύσας δη τν Σιγγιδόνα, τν πόλιν παρ τ ποί κτίσθη μετέπειτα τ Βελιγράδιον [26], λεηλατήσας δ κα διαφόρους λλας γείτονας το φρουρίου τούτου πόλεις, κατέστρεψεν πειτα τν Αγούσταν (άχοβαν) κα τ Βιμινάκιον (Κοστολτζ, ες τς κβολς το ποταμο Μλάβα), ρμησεν ες τ πέριξ τς γχιάλου (γιόλι) κα πείλησεν κεθεν τ μακρ τείχη [27]. πόλεμος ρχίσας ες τ μέρος το λλυρικο τ κατεχόμενον τν σήμερον π τν βόρειον Σερβίαν [28], τελείωσεν ες τν βορειοτέραν γωνίαν τς Θράκης, τν μεταξ το Αμου κα το Εξείνου Πόντου σχηματιζομένην. κόμη εμεθα μακρν, πολ μακρν τς Πελοποννήσου· λλ πρτος οτος πόλεμος παρίστησι περίεργα πράγματα. Χαγνος φειδόμενος το οκου τν θερμν δάτων τς γχιάλου, διότι τ δατα τατα συνετέλεσαν ες τν γείαν τν γυναικν του, νακαλύπτει ψυχν επρόσιτον ες γενναα ασθήματα. Κα ο δυνατο τν βάρων ο μεσολαβοντες παρ τ ξηγριωμέν Χαγάν δι ν σώσωσι τν ζων το φλυάρου κα αθάδους Κομεντιόλου [29] δεικνύουσι μετριοπάθειαν κα φρόνησιν ξίαν καλτέρας ποχς.

 

γενομένη ερήνη δν διήρκεσε πολύ. " Μετά τινα δ βραχεαν χρόνου οπν (ξακολουθε Σιμικάττης, σελ. 17) τς ερήνης εεξία νοθεύεται, κα πάλιν ωμαίοις τ τν βάρων πιτίθεται φλον· λλ᾿ οκ ναφανδν, αδιουργικώτερον δέ πως κα δολερώτερον. Τ γρ τν Σκλαβινν θνος παφίησι, κα πλεστα τς ωμαίων γς ποκείρεται [30] κα τν μακρν μέχρι καλουμένων τειχν οα δ πτοντες, πολν περγάζονται φόνον, δι κα δεδις βασιλες, τ μακρ διεφρούρησε τείχη κα τς περ ατν τν στρατευμάτων πληθς πεξγε τς πόλεως· σπερ ξιολογώτατον ρυμα περ τ στυ ατοσχέδιον μηχανώμενος. Τότε δ τότε Κομεντιόλος οκ κομψον ταξιαρχίαν πιστεύεται· κατ δ τν Θρκην πιών, πελαύνει των Σκλαβικν πλήθη· φικνεται δ κα κατ τν ργινίαν οτω καλούμενον ποταμν κα δοκήτως π τος Σκλαβινος κα καρτερικς πιτίθεται κα θάνατον πολν τος βαρβάροις πεσχεδίασεν. Ετα, παριόντι τ θέρει, τς ωμαϊκς συναθροίσας δυνάμεις, π τν δριανούπολιν φοιτ κα συντυγχάνει νδραγάστ, πισυρομέν πλήθη Σκλαβικν πολλά, γρας τε αχμαλώτων ξιολογωτάτας κα λείας λαμπράς. Διανυκτερεύσας τε, ρθιος κε πλησίον. νσίνου το φρουρίου κα γενικς τος βαρβάροις συμπλέκεται. Τ δ πολέμιον πρύμναν τε κρούσατο, κα ς φυγν ξωθετο, κα τς στυκς ατς πελαύνετο, λευκήν τε τος αχμαλώτοις μέραν νέσχε τ ωμαϊκν νδραγάθημα· δ στρατηγς παιώνισε πινίκιον κα τρόπαιον νιδρύσατο." [31]

 

Νέος λοιπν πόλεμος τ 583-584 καθ᾿ ν Χαγνος τν βάρων δν προςβάλλει δη κατ᾿ υθεαν τος ωμαίους, λλ᾿ ποκινε κατ᾿ ατν τ Σλαβικ θνη [32]. δ πρέπει δίως ν πιστήσωμεν τν προσοχν μήπως, διαφυγοσα τος φθαλμούς μας κμμία Σλαβικ φυλή, κυριεύσ τν Πελοπόννησον χωρς ν τ ννοήσωμεν. Τ προκείμενα χωρία λέγουσι ητς τι ο χθρο λθον ες τν Θρκην, τι φθασαν μέχρι τν μακρν τειχν, τι πελαύνονται τ πρτον κεθεν π το Κομεντιόλου [33], τι νικνται μετέπειτα κατ τν ργινίαν ποταμν παρ το στρατηγο τούτου κα καταστρέφονται τελευταον πάλιν παρ᾿ ατο περ τ φρούριον το νσίνου κα ξωθονται τς Θρκης. Ατ λέγουσιν ο συγγραφες τς βδόμης κα τς ννάτης κατονταετηρίδος, λλ᾿ Φαλλμεραϋέρος (σελ. 172) βεβαιο τι ο Σλάβοι κατ τν περίστασιν ταύτην διεσπάρησαν καθ᾿ λον τ λλυρικν τρίγωνον κα τι διευθύνθησαν δίως πρς τν ρχαίαν λλάδα; Πόθεν ξάγει τοτο; δν τ γνωρίζω· φαίνεται τι, μελετν ν κατακτήσ τν Πελοπόννησον τ 589 τος, πέμπει, ς προνοητικς στρατηγός, ατογνωμόνως Σλαβικά τινα ποσπάσματα π τ 584 ες τν ρχαίαν λλάδα, δι ν προετοιμάσωσι τν μελετωμένην πιχείρησιν· λλ᾿ προκατάληπτος ναγνώστης, ζητν ες τν ρευναν ταύτην τν στορικν λήθειαν, κα χι αθαιρέτους εκασίας, θέλει μολογήσει μ μ τι τ᾿ ανωτέρω κείμενα χι μόνον δν διαλαμβάνουσι τι ο Σλάβοι εσλθον κατ τ τος τοτο ες τν κυρίως λλάδα. λλ᾿ πεναντίας λέγουσιν τι δν εςλθον εμ ες τν Θρκην, τι δ κα π τν Θρκην ξεβλήθησαν μετ τρες πανειλημμένας ττας.

 

Ες τν χρονολογίαν τν φεξς μέχρι το 587 γενομένων χθροπραξιν, διαφωνοσι μέχρι τινος Θεοφάνης πρς τν Θεοφύλακτον· πρτος οδν διαλαβν περ το βαροσλαβικο πολέμου κατ τ 3 κα 4 τος τς βασιλείας το Μαυρικίου, πισωρεύει (σελ. 217) διαφόρους χθροπραξίας ες τ ερημένον τος 587, ν Θεοφύλακτος ητς λέγει τι τ χθρικ τατα κινήματα συνέβησαν ν μέρει μν τ φθινόπωρον το τους καθ᾿ γένετο κα πεκρούσθη Σλαβικ εςβολή, στ το 584 τους, ν μέρει δ τ 585 τει. ,τι λοιπν δυνάμεθα ελόγως ν συμπεράνωμεν, συνδυάζοντες τν ητν ταύτην βεβαίωσιν το γγυτάτου ες τ πράγματα Σιμοκάττου μ τν διήγησιν το Θεοφάνους εναι, τι τελευταος οτος συγγραφες περιέλαβεν ες τ 587 τος λας τς χθροπαξίας σαι συνέβησαν π το φθινοπώρου το 584, ν κα συγχρόνως πρέπ ν μολογήσωμεν τι εναι δύνατον ν διακριθσι κατ᾿ τος τ συμβάντα τατα, ς γένετο χρι τοδε κα ς θέλομεν πράξει μετέπειτα, διότι Θεοφύλακτος, ξακολουθν τν διήγησίν του, δν παρέχει πρς τν σκοπν τς διακρίσεως ταύτης οδν σφαλς μέσον. λλ᾿ μεταβολ ατη περ τν τρόπον τς κθέσεως τν γεγονότων δν θέλει παντάπασι βλάψει τς ρεύνας μας, διότι γινώσκοτες τν ερμν τν γεγονότων τούτων κα μεταξύ των κα μ τ προηγούμενα κα μ τ πόμενα, γινώσκομεν λα τ συμβεβηκότα σα συνέβησαν π το τέλους το 584 μέχρι το 587, κα πομένως δυνάμεθα ν πιφέρωμεν περ τς κτάσεως τν κατ τν ποχν ταύτην βαροσλαβικν πιδρομν σφαλ κρίσιν.

 

Σιμοκάττης ναφέρει πρ πάντων τ ατιον τς νέας ταύτης ήξεως, π το ποίου γίνεται δλον τι τ φοβερν ες τ πλεστον τς τότε Ερώπης κράτος το Χαγάνου, μφισβητετο νίοτε ες τν γυναικωνίτην του. " Μετοπώρου δ (το τους 584) ρχομένου (Θεοφυλάκτου στοριν σελ. 18) πάλιν ο βάρβαροι τς συνθήκας διέχεον· λέξω δ τν ατίαν· Σκύθης νήρ, παρευνάζεται ν τν το Χαγάνου γυναίων· ποτοπάσας δ μήπου τ κακν φωραθείη, τν φυγν π τ ρχέγονον πεποίητο φλον κα. . . λος πό τινος τν ωμαϊκν γεμόνων τν ς φρουρν συντεταγμένων το στρου, τό τε γένος δήλου, κα τς πάλαι διατριβς κα τν ντεθεν πελαύνουσαν δονήν· πε δ πιθανς δόκει τ διηγήσει το τυχήματος, παρ τν Ατοκράτορα π το γεμόνος παραπέμπεται, κντεθεν δόκουν α ωμαϊκα σπονδα διασχίζεσθαι. . . ο δ᾿ μφ τν Χαγνον τν τε Σκυθν κα Μυσν τος περιοίκους λυμήναντο, ελόν τε πόλεις πολλς τήν τε ατηρίαν κα Βονώνειαν κα κς κα Δορόστυλον κα Σαλδαπ κα τ Παννασ κα Μαρκιανούπολιν κα Τρόπαιον. Βασιλες δ Κομεντίολον στρατηγν νίστησι κα τς πάσης γεμονίας κηδεμόνα τουτον προεστήσατο." [34]

 

π τ νωτέρω ξάγεται, τι π το πολέμου τούτου ο βαρες ρμησαν κατ τν Βυζαντινν π ατς κείνης τς χώρας π τς ποίας ρχισαν κα τν προλαβόντα κα τι, τ περίεργον, κολούθησαν τν ατν σχεδν παρ τν Δούναβιν πορείαν. Καθς πρότερον τος εδαμεν πορθήσαντας τ Βελιγράδιον, τ Κοστολτζ κα τν άχοβαν, λας πόλεις παραδουναβίους, οτω κα δη στρατεύσουσιν π τς ατηρίας (ρζρ Παλάγκας) μχρι το Δοροστύλου (Σιλιστρίας) δι τς παρ τν ποταμν κενον δο, καταβάντες πειτα μέχρι Παννίσου (μεταξ Καταδίκιοϊ κα Παραβάδι), Μαρκιανουπόλεως (Κόσλισδα) κα το Τροπαίου, το ποίου τ μν σημερινν νομα δν γινώσκω, τν δ πέκεινα το Αμου θέσιν δύναται ν παρατηρήσ ναγνώστης ες τν προαναφερθέντα (σημ. 28) χάρτην το Δελλισλίου· συμπεραίνω κ τούτου τι ο βαρες, καν προχωρήσαντες, ν τ προηγουμέν πολέμ, ες τ Βυζαντινν Κράτος, δν νεκατεστάθησαν μως οδαμο, λλ᾿ εχον πιστρέψει μετ τν ερήνην ες τν δίαν ατν χώρα.

 

Μετ τν κθεσιν τν νωτέρω γεγονότων, Σιμοκάττης μεταβαίνει ες τν περιγραφν τν κατ τ τέσσαρα πρτα τη τ βασιλείας το Μαυρικίου πολέμων το Βυζαντίου μετ τν Περσν κα τελειώσας τν διήγησιν τν κατ τ 585 τος ες τοτο το πολέμου τ θέατρον γενομένων, ξακολουθε ς ξς. (σελ. 44).

 

"Τούτ δτα τ νιαυτ Κομεντίολος π τν γχίαλον κεν. . . μν ον Κάστος (ες τν ποστρατήγων) . . . τ τς χώρας περιενόστει λαιά· κε δ π Ζαλδαπά, πί τε Αμον τ ρος, τρ δοκήτως τος βαρβάροις ωθινς κατεπέλασεν, φράκτους τε ερόμενος νευδοκίμει τ δόρατι· περίδοξον δ πεφέρετο τ τρόπαιον. Μαρτνος δ (λλος ποστράτηγος) ς τ περ τν Νέαν πόλιν γενόμενος, νθα δ τν Χαγνον τό τε βαρικν αλιζόμενον πεσκόπευεν· λλοχσι γον ο ωμαοι κα θρόον καρτερς πιτίθενται· δ Χαγνος παράδοξόν τι ρμαιον τν σωτηρίαν ητύχησε κα φυγ συνέριθος ν· λάνθανε γρ νσος ν τ λίμν, τν βάρβαρον διασώζουσα· γρ ν λω κα περίδοξον γεγόνει ωμαίοις ζωάγριον. . . κα δτα νέζευξεν ξ ωθινο Μαρτνος, νθα τ στρατηγ τ προτεραί διώριστο· μοῤῥόθει δ κα Κάστος, ες τατν Μαρτίν γενόμενος· πλείστης τε δυνάμεως δίδοσάν τε κα ντελάμβανον τ συντυχί παρ᾿ αυτν τ συντάγματα.

 

Κομεντίολος δ τν μολογίαν ποπεμψάμενος, τάς τε πρ τς προτεραίας συνθήκας, οδέν τι διεπράξατο πρς ντρέχειαν βλέπον· Μαρτνος δ κα Κάστος ς Μαρκιανο πόλιν τν στρατηγν κειν πυθόμενοι, παρ᾿ ατν πανεσαν· λίου δ᾿ περχομένου τς κυκλικς τς φωσφόρου δινήσεως, πανστρατι Κομεντίολος π τν διον χώρησε χάρακα. . . μετ᾿ κενο δτα π τος στενωπος το Αμου στρατοπεδεύεται . . . περ τν ξυλίνην δ γέφυραν το γείτονος ποταμο νιχνεειν τ βαρινν ξ ωθινο λοχίτ γε ντι Μαρτίν στρατηγς γκελεύεται, πισκοπεν τε εγε διεπεραιώθη τν ον τ πολέμιον. Κάστον δ κατ τν λιθίνην διάβασιν, νερευνσθαι τ τν πολεμίων κινήματα· λλ᾿ πε Μαρτνος τεθέατο δαπεραιοσθαι τν ον σον οπω τ πολέμιον μέλλον, παλίνορσος οα πανκε κα συνερει τος μφ τν Κομεντίολον στρατεύμασι. δ Κάστος, πεκβαίνων τόν τε ποταμν διεπεραιώσατο, κα ες τ πέραν φικόμενος, συγγίνεται τος προθέουσι τν ντιπάλων κα ωμαλεωτέρων παντας τ κινάκ διώλεσεν· δράσας δ τ τοιατα οχ οός τε ν τν παροσαν επραγίαν διαφυλάξασαθι. . . οκ νέζευξε γρ π τν Κομεντίολον, λλ᾿ π τν ξυλίνην ποιχόμενος γέφυραν, συμπαρομαρτεν πειρτο Μαρτίν. πε δ διητύχησε το βουλήματος, λίου δυομένου, πανύχιζε κατ τν χρον. Τ δ᾿ πιούσ διενυκτέρευε τ πολέμιον κα δι τς ξυλίνης γεφύρας ες τ πέραν διεπορθμεύετο. . . συννεύοντος δ κα Κάστου ς τ οκοι, ντιμέτωπον τ δυςμενς συνεκύρησε πλθος κα δυςάντητον ν τ κακν κα σοφίσματος μοιρον. . . περισχίζεται δ παρευτίκατ σύνταγμα κα λλος λλ ς εχε δειλίας τράπετο. . . δ πόλεμος πίδοσιν μλλον λάμβανε κα πρς τ λαβρότερον ξεκαίετο· γρ Χαγνος ςπερ πό τινος φετηρίας κακν παφίησι στρατιν πολλήν, πως τν Θρκην διατέμηται πσαν. νάλλεται τοίνυν π προνομν τ πολέμιον δι τν τς μεσημβρίας ρίων, κα δτα τος φύλακας, ρωϊκώτερον παραταξαμένους, νελον. νσιμοθ δέ τις ταξίαρχος, πηνίκα σθετο τ βαρικν πιφοιτσαν θροίκει τν στρατιν κα πρς τ μακρ τείχη διέσωζεν· ατς δ π τ οραον τς δυνάμεως τύγχανεν ν, συνώθει τε πρς τ εσω τ στράτευμα, τοτό τοι κα ζντα τος βαρβάροις πέδοτο· λω γρ κα πρόχειρον θήραμα τος προθέουσι τν πολεμίων γένετο. Μετ᾿ λίγον δ᾿ Χαγνος κα τν λοιπν το πλήθους πόμοιραν τ Θρκη προςέχεε, δι πλείστων τε τόπων τν εςβασιν πεποίητο· σκαιόθεν δ᾿ ο μφ τν Κομεντίολον στρατοπεδεύοντο· διά τοι τοτο ποκρύπτονται ο ωμαοι πρς τας λαις το Αμου, τό γε πολέμιον παρίεσαν ες πλείστας ν τν Θρκην διασπείρεσθαι μοίρας.

 

. . . Κατραν τοίνυν το Αμου (ο ωμαοι) π Καλβομοντα κα Λιβιδουργν πολεμησείοντες, κα τν Χαγνον εςορσιν ο πόῤῥῳ που διατρίβοντα, λλ᾿ ς π σημείων τεττάρων περιμερίμνως τς σκηνς συμπηξάμενον, τε δ τς κείνου πληθύος ν πσαν κχυθείσης τν Θρκην· διακοσμήσας ον Κομεντίολος τ στράτευμα κα ες τάξιν μίαν συντάξας, βαδίζειν εα· κα πρς τν στικν χωρεν διατάττεται, τήν τε νύκτα δι φυλακς χειν, προσπίπτειν τε τ στεραί τ Χαγάν. . . λλ᾿ δοξε τύχ τιν παραχαράττειν τς στρατηγείαςτος γνώμονας. . . Το γρ λίου τ ντα τ σκυθρωπ νυκτ παραδείξαντος . . . ν τι τν ποζυγίων τν πικείμενον παραπέῤῥιψε φόρτον. . . ο δ παρεπόμενοι ες τοπίσω τραπέσθαι τν δεσπότην κέλευον, τό τε σκευοφρον ζον πανορθοσθαι το πλημμελήματος. Τοτο τοι τς ταξίας γέγονεν ατιον. . . παρηχεται γρ τος πολλος φων κα φυγν δόκει δηλον, ς οα τν πολεμίων πιφανέντων θρόον ατος κα παρεκκλεψάντων τν δόκησιν· μεγίστου δ συμπέσοντος τ στρατεύματι θρύλλου. . . πιχωρί τε γλώττ ες τοπίσω τράπεσθαι λλος λλ προςέταττε, ετόρνα μετ μεγίςτου ταράχου φθεγγόμενοι· διασπται γον παν τ σύνταγμα. . . ντεθεν Χαγνος τ