ΠΟΝΤΟΣ

 

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ


Ο χριστιανισμός, μεταδόθηκε πάρα πολύ νωρίς στην Τραπεζούντα και τη γύρω περιοχή με τον απόστολο και πρωτομάρτυρα Ανδρέα, δημιούργησε αναγκαστικά και την εκκλησιαστική δομή και διοίκηση, με αποτέλεσμα η Τραπεζούντα να γίνει πολύ νωρίς επισκοπή, που ανήκε στην Ποντική Διοίκηση που ίδρυσε ο Μέγας Κων/τίνος. Η Διοίκηση αυτή άρχιζε από την Προποντίδα και έφτανε ως τον Καύκασο περιλαμ3άνοντας τις εξής δεκατρείς πολιτικές και εκκλησιαστικές επαρχίες με αρκετές μητροπόλεις (πρωτεύουσες): Καππαδοκία α’, β’, Αρμενία α’ και β’, Γαλατία α’ και β’, Πολεμωνιακό Πόντο, Ελενόποντο, Παφλαγονία, Ονωριάδα και Βιθυνία α’ και β’. Σ’ όλες αυτές ήταν προϊστάμενος ένας πολιτικός και θρησκευτικός αρχηγός• ανώτερος όλων ήταν ο αρχιεπίσκοπος Καισαρείας, αλλά με τον 28ο Κανόνα της Συνόδου της Χαλκηδόνας έχασε τη δύναμή του ο Καισαρείας και υπάχθηκε στον πατριάρχη Κων/πόλεως, και μαζί του και όλες οι μητροπόλεις και επισκοπές. Επίσης ιδρύθηκαν και μικρότερες επισκοπές• τέτοιες ήταν στη μητρόπολη του Πολεμωνιακού Πόντου Νεοκαισάρεια η Τραπεζούντα, η Κερασούντα, το Πολεμώνιο, τα Κόμανα, το Ρίζακο και η Πιτυούντα. Η δική μας Τραπεζούντα έγινε μητρόπολη αργότερα, περιλαμβάνοντας πάνω από δεκαπέντε επισκοπές, όπως Θα δούμε.
Καταλόγους των επισκόπων της Τραπεζούντας έχουμε από το μητροπολίτη Αμασείας Άνθιμο Αλεξούδη, τους οποίους, αφού διορθώσαμε σε πολλά σημεία, παραθέτουμε παρακάτω:


[ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΕΣ] ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ

μ.Χ. Ανδρέας ο Πρωτόκλητος: Λένε ότι ο απόστολος Ανδρέας, αφού μετέβη από τη Σινώπη στην Αμάσεια και στην Αμισό, κήρυξε το Ευαγγέλιο και ίδρυσε Εκκλησίες, οπότε πέρασε κι από την Τραπεζούντα και έκανε το ίδιο.
216 Ευγένιος
325 Δόμνος: ένας από τους Πατέρες της Αγίας Α’ Οικουμενικής Συνόδου το 325
380 Άνθιμος Α’ (ίσως Αλέξανδρος).

408 — 545
Γ Ασκληπιάδης
Αρτάβιος
Άνθιμος Γ’
Νικηφόρος
Αθανάσιος Α’
Ειρηναίος
Αντώνιος
545—553 Άνθιμος Δ’
680 Θεόδωρος Α’
783 Χριστόφορος
783 Ζαχαρίας
1028 Κωνσταντίνος Α’
1053—1054 Λέων
1081—1090 Ιλαρίων Α’
1118;—1165; Στέφανος Σκυλίτσης
1166 Μιχαήλ
1166 Ιωάννης Α’
1204 Ιωσήφ Α’
1204 Ιλαρίων Β’
1258—1282 Ακάκιος Κ
1338 Θεόδωρος Β’
1340 Βαρνάβας
1340 Γρηγόριος Α’
1340 Ακάκιος Β’
1342 Κων/τίνος Β’
1349 Ιωσήφ Β’
1364 Νήφων ο Πτερυγιονίτης
1365 Κωνσταντίνος Γ’
1370—1380 Θεοδόσιος
1389—1393 Θεόγνωστος
1393—1397 Ιλαρίων Γ’
1397—1410 Μανουήλ
1410—1415 Θεόδουλος
14 15—1430 Δοσίθεος
1434—1446 Δωρόθεος Α’ ο Κομνηνός
1465 Βασίλειος
1469—1470 Συμεών (κατόπιν Πατριάρχης)
1501 Γεννάδιος
1572—1578 Άνθιμος Δ’
1585—1594; Θεοφάνης
1594—1599; Μάξιμος
1600—1608 Αθανάσιος Β’
1609—16 10 Κύριλλος Α’
1610—1615 Γεράσιμος
1616—1627 Ιγνάτιος
1628 Ξενοφών
1628—1645 Κύριλλος Β’
1645 Παγκράτιος
1645—1659 Λαυρέντιος
1659—1665 Φιλόθεος
1665 Ιωαννίκιος
1667 Θεόφιλος
166 8—1688 Ιωάννης Β’ (αυτός παραιτήθηκε θεληματικά)
1689—1702 Νεκτάριος Α’ (ήταν ηγούμενος της Σουμελά, Απρίλιος του 1689)
1704 Δωρόθεος Β’
1704—1708 Νεκτάριος Β’
1708—1718 Παϊσιος (Πάικος)
17 18—1731 Ιγνάτιος
1731—1736 Ανανίας Α’
1734—1741; Ανανίας Β’455
1742—1744 Ιερεμίας
1761—1764 Ιερόθεος
1764;—1790; Δωρόθεος Γ’ (αυτός ήταν προηγουμένως επίσκοπος Αχταλίας κατά τον Τριανταφυλλίδη)
1790—1810 Παρθένιος Α’
1819—1830 Παρθένιος Β’
1830—1879 Κωνστάντιος
1879—1884 Γρηγόριος Β’ (από την επαρχία Ηρακλείας, ύστερα μητροπολίτης Θεσσαλονίκης και τέλος επίσκοπος Ιωαννίων)
1884—1888 Γρηγόριος Γ’ (Λέσβιος, πρώην επίσκοπος Φιλιππουπόλεως και κατόπιν Ρόδου)
1888—1889 Φιλάρετος Βαφείδης (κατόπιν Καστορίας)
1889 Γαβριήλ Ιατρουδάκης (πρώην επίσκοπος Βάρνας και τώρα Νικοπόλεως)
1892 Κωνσταντίνος Δ’ Καρατζίδης, πρώην μεγάλος Πρωτοσύγκελος
Έτσι σχηματίστηκε, όσο το δυνατό πιο πλήρης, κατάλογος αυτών που έγιναν μητροπολίτες Τραπεζούντας από τον Δ’ αιώνα μέχρι σήμερα, οι οποίοι, όπως είπαμε, έχουν πολλούς επισκόπους υπό τη δικαιοδοσία τους, όπως αναφέρει ο Συνέκδημος Ιεροκλέους• οι επισκοπές αυτές έφεραν δυσκολοπρόφερτα και βαρβαρόφωνα ονόματα, όπως: Αχίσκας, Χαμούζουρ, Χαχέου (σήμερα Κελκέτ), Βυζάνων (Τερτζέν), Σακάβου (Τζενιπέν), Τοχοβτσίτσου, Τσχαντιέρτζ (Ερζιγγιάν), Τσουλνούτου, Τοσερμάτζου, Ανδάκτων, Ζαριμίκων, Πάιπερ (Πάιπουρτ)• μόνο οι επισκοπές Χεριάννων και Αερίου (Κοάς) φαίνονται κάπως εύφωνες, ενώ ελληνικής προέλευσης είναι τα ονόματα των επισκοπών Κεραμέων, Φασιάνης (Πασέν) και Ροδοπόλεως, για όλες τις οποίες ο ενδιαφερόμενος μπορεί να δει τα “Ποντικά” και τα Προλεγόμενα των “Φυγάδων” του Π. Τριανταφυλλίδη, καθώς και τη “Στατιστική και ιστορία της Τραπεζούντος’’ του Σ. Ιωαννίδη.
Στην Τραπεζούντα και γύρω από αυτήν υπήρχαν πολλοί ναοί που χτίστηκαν πριν και μετά την ίδρυση της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας. Αλλά προτού μιλήσουμε για τους
νέους, είναι ανάγκη να πούμε μερικά για την τοπογραφία της πόλης, για να καταλάβουν καλύτερα οι αναγνώστες μας τις θέσεις όπου βρίσκονταν οι ιεροί αυτοί ναοί, από τους οποίους μερικοί είναι ακόμα χριστιανικοί, ενώ άλλοι μεταβλήθηκαν σε τζαμιά.
Η Τραπεζούντα βρίσκεται ανάμεσα σε θαυμάσιους και σκιερούς λόφους και κοιλάδες και έχει μπροστά της απλωμένο τον Εύξεινο Πόντο, ενώ πίσω της, όρη που υψώνονται βαθμιαία• είναι πράγματι μία από τις ωραιότερες πόλεις του Πόντου, γεμάτη από κάθε είδους φρούτα και δέντρα, φυτά και λουλούδια, όπως λέει ο γεωγράφος Χατζή—Κάλφας: ‘’Τραπεζούν μπου βιλαγέτ γάγιετ γκιουζέλ βε μεϊβεκιανή γιερλέρ διρ, δζεβίς βε φουνδούκ, βε ελμά, βε ιγδέ βε δαγ γεμισλερινήν ενβαϊ ιλέ μαλά μάλδουρ”. Κι ακόμα πιο εγκωμιαστικός από αυτόν ήταν ο δικός μας Ευγενικός στο Εγκώμιό του της Τραπεζούντας, το οποίο, όπως είπαμε, δημοσίευσε ο σπουδαίος Τάφελ. Την ωραία πόλη της Τραπεζούντας, που μοιάζει με κήπο, περικλείει τείχος διαφορετικής τεχνικής, από τα αρχαία χρόνια μέχρι τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Η κυρίως πόλη απλώνεται πάνω σε τραπεζοειδή λόφο, που ανηφορίζει σιγά σιγά και περιορίζεται ψηλά έχοντας γύρω γύρω γκρεμούς, εκτός από το πιο ψηλό σημείο της, που είναι ενωμένο με το γειτονικό βουνό. Και το μεν δυτικό μέρος των τειχών είναι αρχαίο ελληνικό, το δε ανατολικό και βόρειο της εποχής του Ιουστινιανού και το νότιο της εποχής της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας. Το τείχος έχει τέσσερις κύριες πύλες, που ανταποκρίνονται στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα• η πρώτη πύλη λέγεται “του Ιουστινιανού”, για την οποία μιλήσαμε στο σχετικό κεφάλαιο• η άλλη λέγεται “της Αγίας Δυνάμεως”, η τρίτη “του Ιωάννη” (Ζάνος) και η τέταρτη “των Κορτίων”. Ολόκληρη η πόλη χωρίζεται σε τρία τμήματα: α) στην κυρίως πόλη, β) την Ακρόπολη, στα νότια αυτής και γ) τον Κουλά (Πύργο), πίσω από αυτήν. Στο πρώτο τμήμα βρίσκονται η Ακρόπολη (τώρα Διοικητήριο), ο ναός της Χρυσοκεφάλου, πίσω από τον οποίο βρίσκονται τα μαυσωλεία των Κομνηνών, και η Κρήνη του Αλεξίου, για την οποία μιλάει ο Ιωσήφ στο Εγκώμιο στον Αλέξιο. Ο ναός της Χρυσοκεφάλου, ο οποίος είναι και ο μόνος που σώζεται στην πόλη, ιδρύθηκε στην εποχή των πρώτων Κομνηνών, αλλά επισκευάστηκε επί Αλεξίου του Γ (1349—1390), όπως φαίνεται από την εικόνα του και από κάποια επιγραφή. Η Ακρόπολη περιλάβαινε τα θαυμαστά ανάκτορα των Μεγάλων Κομνηνών και τα άλλα επίσημα οικοδομήματα, που σήμερα αποτελούν αξιολύπητα ερείπια. Τέλος, στον Κουλά (Πύργο του Καλογιάννη) διαβάζουμε την επιγραφή: ΕΝ ΧΡΙCΤΩ ΤΩ ΘΕΩΙ ΙΩΑΝΝΗ ΠΙCΤΟC ΒΑCΙΛΕΥC ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΠΑCΗC ΑΝΑΤΟΛΗC ΙΒΗΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΑΤΙΑC Ο ΜΕΓΑC ΚΟΜΝΗΝΟC.
Από την ανατολική πύλη και διαμέσου αρχαίας πέτρινης γέφυρας βγαίνει κανείς στην πύλη του Ιωάννη, για την οποία είπαμε, και πάνω στην οποία υπάρχει η επιγραφή που δημοσιεύσαμε. Από τη γέφυρα αυτή αρχίζει το προς τα δυτικά σκέλος των νέων τειχών, που φτάνει μέχρι τη θάλασσα, προς το δυτικό άκρο του αρχαίου λιμανιού, όπου ήταν και ο αρχαίος φάρος, ένας ψηλός πύργος μπροστά απ’ αυτό, που τώρα έχει γκρεμιστεί. Από την έξω πλευρά του τείχους υπάρχουν μεγάλα γράμματα μέχρι ένα πόδι ύψος από κεραμίδια επιχρυσωμένα απ’ έξω, που τα περισσότερα έχουν ξυθεί, τα οποία αναγράφουν το όνομα του κτήτορα Αλεξίου, καθώς και μερικοί μονοκέφαλοι αετοί. Το τείχος αυτό είναι εν μέρει διπλό, αλλ’ όχι τόσο παχύ από την ανατολική γωνία του τείχους αρχίζει το ανατολικό σκέλος, που φτάνει μέχρι το Μόλο (ανατολικό άκρο του λιμανιού), όπου βρίσκονταν οι αγορές και οι εμπορικές αποθήκες, που τώρα έχουν μεταβληθεί σε ερείπια το δε λιμάνι, που μέχρι πριν λίγο καιρό διασωζόταν εν μέρει, τώρα όλο σκεπάστηκε από τη Θάλασσα και μόνο όταν έχει Καλοκαιρία προσορμίζονται εκεί μικρά πλοία. Κοντά στο Μόλο βρίσκεται ο αρχαίος ναός του Αγίου Ιωάννου (τώρα τζαμί). Υπήρχε και άλλος ναός στη μέση του παραλιακού τείχους, αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο, αλλά κατεδαφίστηκε από τον κατακτητή. Πάνω από αυτόν υπάρχει ένα βαφείο το οποίο έχει μερικές δυσανάγνωστες επιγραφές της εποχής των Κομνηνών, για το οποίο η παράδοση λέει ότι ήταν το νομισματοκοπείο της πόλης, όπως λέει κι ο Φαλμεράυερ. Υπάρχουν, τέλος, και άλλα ναΐδρια εδώ κι εκεί ανάμεσα στα δύο σκέλη του τείχους, που όμως είναι ερειπωμένα.
Έξω από την πύλη του Ιωάννη και προς τα δυτικά ένας ίσιος και μεγάλος δρόμος οδηγεί σε μια πλατεία που ονομαζόταν “Καβάκ μεϊτάνι”, όπου υπάρχουν μερικοί τάφοι Μωαμεθανών και ερείπια αρχαίων σπιτιών• πάνω από αυτόν και προς τα νότια βρίσκεται το “Τεκίρ τζαήρ’’, όπου είναι το αμφιθέατρο των Μεγάλων Κομνηνών, το οποίο φαίνεται από τα Ανάκτορα της Ακρόπολης και το οποίο σήμερα κατοικείται από μωαμεθανικές οικογένειες. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να διαβάσει το Εγκώμιο του Ιωάννου Ευγενικού “εις Τραπεζούντα”, για να δει τη λαμπρότητα που είχε άλλοτε, την οποία ο Τραπεζούντιος Βησσαρίων την εγκωμίασε ακόμα πιο πολύ.
Κάτω από το “Καβάκ μεϊντάνι” και ανάμεσα στο δυτικό σκέλος και στην παραλία βρίσκεται η συνοικία ‘’Εξώτειχα”.
Προς τα δυτικά των Εξωτείχων σε απόσταση μισής ώρας, πάνω σε παράλιο επίπεδο λόφο, βρίσκεται ο ναός της Αγίας Σοφίας. Γύρω από το ναό υπήρχε μεγάλη Μονή, που σώζονται τα ερείπιά της και που είχε χτιστεί από τον Μανουήλ Α’• στις αρχές του 17ου αιώνα ο ναός αφαιρέθηκε από τους χριστιανούς και έγινε Τζαμί, χάνοντας πολύ τον αρχαίο του διάκοσμο λόγω της επισκευής που του έκαναν οι Τούρκοι. Η επισκευή αυτή αντί α προσθέσει κάτι, αντίθετα αφαίρεσε πολλά διακοσμητικά του στοιχεία έτσι εξαφανίστηκαν σι εικόνες του Μανουήλ και άλλες, η μόνη Βε που διασώθηκε είναι η εικόνα του Παντοκράτορα πάνω σε θόλο• εκεί υπάρχει και το οικόσημο των Κομνηνών, που συνηθιζόταν και σ’ άλλους ναούς και που περιλάβαινε ένα ζωγραφισμένο τραπέζι και πάνω του ένα προσκεφάλι, πάνω στο οποίο κάθεται ένα περιστέρι, ενώ γύρω τους είναι γραμμένο το ρητό του Ευαγγελίου “Το Πνεύμα το Άγιον το παρά του Πατρός εκπορεύεται”. Ο ναός αυτός είναι σταυροειδής πτεροειδής και στηρίζεται πάνω σε τέσσερις μεγάλους κίονες, από μάρμαρο Φρυγίας, και έχει τρεις πύλες• το έδαφός του ήταν μωσαϊκό αλλά τώρα σκεπάζεται από σανίδια• είναι στερεό και συμμετρικό κτίριο, αρκετά ευρύχωρο, έχοντας προς τα ανατολικά του το παρεκκλήσι του Αγίου Σάββα, που τώρα έχει κατεδαφιστεί, και προς τα δυτικά μεγάλο και ψηλό καμπαναριό• αυτό έχει τέσσερις ναΐσκους μέσα του, τον ένα πάνω στον άλλο και είναι γεμάτο εικονογραφήσεις, τώρα όμως χρησιμεύει ως μιναρές.
Έξω από το ανατολικό σκέλος του τείχους βρίσκεται σήμερα και η νέα πόλη της Τραπεζούντας, καθώς και η αγορά και οι ξενώνες της• εδώ βρίσκονται και οι ναοί των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Αρμενοκαθολικών• οι συνοικίες παίρνουν το όνομά τους από τις εκκλησίες τους, η κυριότερη δε που αποτελεί και τη μητρόπολη, είναι του Αγίου Γεωργίου.
Μετά τον Μόλο (Μουμχανέ), προς τα ανατολικά εκτείνεται η κυρίως αγορά με τα μεγαλύτερα εμπορικά καταστήματα, μεταξύ των οποίων υπάρχει και κάποια αρχαία εμπορική αποθήκη (Πεζεστέν), που έχει σχήμα φρουρίου και χρησιμοποιείται και ως εμπορική αποθήκη αλλά και ως καταφύγιο για άμυνα εναντίον των επιτιθεμένων. Πιο πάνω και προς τα νότια βρίσκεται η ενορία του Αγίου Βασιλείου, με ομώνυμο ναό που χτίστηκε επί Βελισσαρίου, του οποίου η εικόνα, που τον εμφάνιζε έφιππο, σωζόταν μέχρι πριν λίγο καιρό μέσα και έξω από την είσοδο του ναού• υπάρχει μάλιστα επιγραφή πάνω στην είσοδο του γυναικωνίτη, που αναφέρεται στον Ιουστινιανό και την οποία δημοσιεύσαμε στα προηγούμενα.
Προς τα ανατολικά του Μόλου βρίσκεται ο ναός του Θεοδώρου Γαβρά, θείου του Δούκα της Τραπεζούντας Κων/τίνου, που μαρτύρησε στη Θεοδοσιούπολη, που χτίστηκε από τον ίδιο τον ανεψιό του Κων/νου Γαβρά. Απέναντι από την Ακρόπολη υπάρχει και η Μονή του Αγίου Ευγενίου, αλλά κι αυτή καταστράφηκε και μένει μόνο ο ναός της, κτίσμα του Ιωάννη του Β’, σύμφωνα με επιγραφή, που βρίσκεται στη δυτική γωνία του, κοντά στο βάθρο, στην οποία αναγράφεται το όνομα του κτήτορα και το έτος ςΩ’ Οκτωβρίου κ (δηλ. 20 Οκτωβρίου του 1292). αυτός έπαθε ζημιές από Πυρκαγιά και ανακαινίστηκε από τον Αλέξιο Γ’ (1349—1390). Ο ναός αυτός είναι ευρύχωρος και στερεός, χτισμένος πάνω σε μεγάλο υπόγειο (τώρα τζαμί).
‘Έπειτα έρχεται ο νεόκτιστος ναός του Αγίου Γρηγορίου, που χτίστηκε πρώτα πάνω σε ελληνικό ναό και γύρω από αυτόν ήταν γυναικείο μοναστήρι που χτίστηκε από τον Ιωάννη Β’ (1280—1297) και την Ευδοκία Παλαιολογίνα, που οι μεγαλοπρεπείς εικόνες τους βρίσκονταν στο νάρθηκα του ναού, αλλά σήμερα έχουν σβηστεί από την επίδραση του χρόνου. Απέναντι από το νάρθηκα βρίσκεται και ο τάφος του τελευταίου βασιλιά της Κάτω Σιβηρίας Σολομώντα, που θάφτηκε εκεί στις ό Φεβρουαρίου του 1815. Εδώ είναι και η μητρόπολη, όπου συνήθως εδρεύει ο μητροπολίτης Τραπεζούντας. Και κοντά στο παρεκκλήσι της Αγίας Αναστασίας βρίσκεται το ελληνικό “Φροντιστήριο” (σχολείο) πάνω στην παραλία, ένα τριώροφο και μεγάλο κτίριο, καθώς και το κεντρικό Αλληλοδιδακτικό σχολείο και, παράλληλα μ’ αυτά, το Παρθεναγωγείο. Μετά1το ναό του Αγίου Γρηγορίου βρίσκεται η συνοικία της Αγίας Μαρίνας και πάνω απ’ αυτήν προς τα νότια το “Ιπποδρόμιο” (μιντάνιν), σύμφωνα με το “Χρονικό” του Μιχαήλ Πανάρετου, το οποίο με λεπτομέρειες περιγράφουν και ο Ευγενικός και ο Βησσαρίων.
Στο λιμάνι του Δαφνού ή Δαφνούντα, που βρίσκεται κάτω από το ‘’Ιπποδρόμιο”, βρίσκεται και η ομώνυμη συνοικία• πάνω από τη Δαφνούντα και κάτω από το όρος Μίθριο ήταν χτισμένη η Μονή του Αγίου Φιλίππου, κτίσμα της Άννας, γυναίκας του Ιωάννη Μουρούζη. Προς τα δυτικά, και κάτω από το Μίθριο, βρίσκεται η γυναικεία Μονή της θεοσκεπάστου, ωραίο και ευρύχωρο κτίριο, που επισκευάστηκε πολλές φορές από τους Κομνηνούς και μάλιστα από τον Αλέξιο Γ•’, του οποίου σώζονται σι αρχαίες εικόνες, καθώς και της συζύγου του Ευδοκίας στον αριστερό χορό των ψαλτών. Πάνω από αυτήν και στη μέση μεγάλης επίπεδης επιφάνειας του Μιθρείου (τώρα Πόστεπε), για το οποίο τόσα πολλά είπαμε στα προηγούμενα, είναι και ο ναός του Ιωάννη του Αγιαστή, ο οποίος χτίστηκε πάνω σε οκτάγωνη βάση αρχαίου ελληνικού ναού, πιθανώς του Απόλλωνος Μίθρα, από τον οποίο ο λόφος ονομάστηκε Μίθρειο και το γειτονικό χωριό ονομάζεται ως σήμερα Μιλε9ρείο. Τέτοια, σε γενικές γραμμές, είναι η τοπογραφία της ‘Τραπεζούντας και των γειτονικών αρχαίων μνημείων, για τα οποία στα τελευταία χρόνια εκδόθηκαν ειδικές εργασίες από ξένους καθηγητές και καλλιτέχνες, του Καρόλου Τεξιέ - Π. Πουλλάν, του Στρυγόφσκη, του Γ. Μιλλέ και του Β. Ούγκερ.
Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι κατά το 14ο (1314) και 15ο (1440) αιώνα, με βάση ειδικές συνθήκες, ιδρύθηκαν στην Τραπεζούντα και ένα μοναστήρι Φραγκισκανών, στο οποίο ανήκαν και τα οσπήτια της Σινώπης και της Αμισού, όπως αναφέρει ότι βρήκε στα χειρόγραφα της Βιβλιοθήκης του Βατικανού ο Βάδιγγους. Επίσης και σι Αρμένιοι, σι οποίοι επειδή γειτόνευαν προς την Αρμενία, εγκαταστάθηκαν για λόγους εμπορικούς στην Τραπεζούντα επί Βασιλείου Β (1322—1340) και επί Αλεξίου Γ (1349—1390), ίδρυσαν δικό τους ναό και δημιουργούσαν πολλές αφορμές για φιλονικίες με τους δικούς μας μέχρι τα τελευταία χρόνια. Αλλά και οι Τούρκοι, μόλις κατέλαβαν την πόλη, μετέβαλαν σε τζαμιά τους πιο ωραίους ναούς μας, που σώζονται μέχρι σήμερα για να μας Θυμίζουν αιωνίως το μίσος μας προς αυτούς.
Τέτοια ήταν η εκκλησιαστική κατάσταση της Τραπεζούντας από την εποχή της διάδοσης του χριστιανισμού εκεί μέχρι τις μέρες μας• είδαμε, μάλιστα, και ποιους ναούς είχε η πόλη μας και ποιους θεούς λάτρευε στην αρχαιότητα, στο πρώτο μέρος της ιστορίας, όπως παρέδωσαν σε μας ο Ξενοφώντας στην “Ανάβαση”, ο Αρριανός στον “Περίπλου του Ευξείνου” και τα αρχαία νομίσματα.
Μετά από αυτά τα λίγα, θα πούμε και λίγα για τα γράμματα και για τους λόγιους άντρες της Τραπεζούντας, μια που αυτοί συνδέονται αναπόσπαστα με τη θρησκεία και την επιστήμη.

Πηγή: Ιστορία της Ποντικής Τραπεζούντας (από τα αρχαιότατα χρόνια μέχρι σήμερα) -756 π.Χ. – 1897-, Τρύφων Ε. Ευαγγελίδης, εκδ. Αφοί Κυριακίδη α.ε. Θεσσαλονίκη 1994.


 


Επικοινωνία : karipidis@e-istoria.com
 

Η Ηλεκτρονική Ιστορία της Ελλάδος

copyright 2009 e-istoria.com