ΠΟΝΤΟΣ

 
Ο ΠΟΝΤΙΑΚΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΤΟΚΧΟΛΜΗΣ ΣΟΥΗΔΙΑΣ

Εισηγητής: ΠΑΥΛΟΣ ΧΑΙΡΟΠΟΥΛΟΣ

Με διάχυτη συγκίνηση παρευρίσκομαι στο Συνέδριό μας, σαν εκπρόσωποι του ΠΕΣ. Δεχθείτε, αρχικά, τους εγκάρδιους χαιρετισμούς των Ποντίων Στοκχόλμης, που η σκέψη τους, είναι στραμμένη στο κορυφαίο αυτό γεγονός. Η παρουσία ων Ποντίων στην Σουηδία ουσιαστικά μαρτυρείτε από το 1960. Από το 1975 πλήθη Ποντίων άρχισαν να συσσωρεύονται στην Στοκχόλμη. Σύμφωνα με ανεπίσημες εκτιμήσεις αποτελούν το 60% και πλέον του Ελληνισμού. Ενώ οι Έλληνες της Σουηδίας υπολογίζονται σε 20.000 περίπου (αριθμός σταθερός εδώ και πολλά χρόνια), της Στοκχόλμης κυμαίνονται στις 8-10.000. Οι περισσότεροι Πόντιοι της Στοκχόλμης προέρχονται από την Βόρεια Ελλάδα. Το ποντιακό στοιχείο μας αποτελεί μια δυναμική φυσιογνωμία στο χώρο αυτό. Η 25χρονη περίπου πορεία του εκεί άφησε ανάγλυφα σημάδια Κοινωνικής και πολιτιστικής δράσης. Αρκετούς συναντάμε να εργάζονται στα εργοστάσια ενώ πολλοί ασκούν ελεύθερα επαγγέλματα. Υπάρχει και ένας σημαντικός αριθμός επιστημόνων με καταξιωμένο έργο. Οι περισσότεροι με την εργατικότητα τους δημιούργησαν όμορφα νοικοκυριά στην Ελλάδα, αλλά και στην Σουηδία. Οι Πόντιοι της α’ γενιάς συνάντησαν πάμπολα προβλήματα προσαρμογής, γλωσσικά, εργασιακά σε σχέση με τα παιδιά τους. Πολλοί μεταθέτουν αλλεπάλληλα την ιδέα παλιννόστησης, επειδή προκύπτουν απρόβλεπτες δυσκολίες όπως: εκπαίδευση παιδιών, υγεία, σύνταξη. Ο πόθος όμως της οριστικής επιστροφής δεν τους εγκαταλείπει και πολλούς ταλαντεύει. Πολλοί απόκτησαν και την σουηδική υπηκοότητα, πιστεύοντας σε μελλοντικές διευκολύνσεις (περίθαλψη, σύνταξη, οικονομικά). Οι ξενιτεμένοι Πόντιοι εναρμονίστηκαν εύκολα με τα υπέροχα σουηδικά κοινωνικά συστήματα, ποτέ όμως με το βαρύ και αφιλόξενο κλίμα.
Το ποντιακό στοιχείο ζει και εργάζεται σε διάφορα σημεία της Στοκχόλμης. Το μεγαλύτερο ποσοστό είναι εγκατεστημένο στην Β. Στοκχόλμη. που αποτελεί το 80% και πλέον του ελληνισμού. Συχνά εκεί ακούγεται ποντιακή λύρα και στήνονται εντυπωσιακά ποντιακά γλέντια.
Η περιθωριοποίηση των Ελληνοποντίων μεταναστών εκδηλώνεται με μορφή κοινωνικής, πολιτιστικής αποξένωσης, με την απομάκρυνση από την αγορά εργασίας, τα ψυχοσωματικά προβλήματα και την πρόωρη οι συνταξιοδότηση.
Η οικονομική κατάσταση τροχαδόν επιδεινώνεται με συνέπεια να εμφανίζονται και ίχνη ρατσισμού. Αν και δόθηκαν πολλά δικαιώματα στους μετανάστες, εν τούτοις αναφαίνεται κάποια ανισότητα σε σύγκριση με τον ντόπιο πληθυσμό. Τα γλωσσικά προβλήματα, η χαμηλή μόρφωση των μεγάλων κυρίως ατόμων, τους απομάκρυναν από την τεχνολογική εξέλιξη και απασχόληση. Αρκετοί άνδρες σπάζουν την ανία τους μέσα στις ελληνικές κοινότητες ή καφετερίες, που πολλές υπάρχουν. Οι Πόντιες έχουν λιγότερες διεξόδους. Η α’ γενιά των Ποντίων μεταναστριών αντιμετωπίζει σωματικά και ψυχικά προβλήματα. Μερικές επανδρώνουν και δραστηριοποιούνται στα γυναικεία τμήματα των κοινοτήτων, που άρχισαν να λειτουργούν από 1975-76.
Οι Πόντιοι διατηρούν αρμονικές επαφές με τους Σουηδούς όμως ελάχιστες. Εγκάρδια, δέχτηκαν τους παλαιότερους μετανάστες απ’ ότι τους νεώτερους. Οι Σουηδοί εντυπωσιάζονται από τα φιλόξενα αισθήματά μας τα οποία και εξαίρουν. Συμπαθούν τους χορούς μας, την λύρα και την Ποντιακή φορεσιά. Σε οργανωμένες πολιτιστικές εκδηλώσεις, οι υπεύθυνοι Σουηδοί εκφράζουν την αγάπη τους στους ζωηρούς και σπάνιους ποντιακούς χορούς. Κάποιος Σουηδός μουσικός είπε σ’ ένα λυράρη φίλο μου: Αυτό το όργανο μιλάει, κλαίει, είναι χαριτωμένο. Μ’ αρέσει. Έπειτα το αγκάλιασε στοργικά. Συναντήσαμε και Σουηδέζες που μαθαίνουν ποντιακούς χορούς και ακούνε ποντιακά τραγούδια. Συναντήσαμε και σουηδικό χορευτικό να χορεύει τους χορούς μας.
Υπάρχει και μια Σουηδέζα, τελειόφοιτη του Πανεπιστημίου Αθηνών που ενδιαφέρεται να μάθει την ποντιακή διάλεκτο. Μια άλλη έμαθε την ποντιακή λύρα.
Οι Σουηδοί διευκολύνουν υπέρμετρα τις πολιτιστικές δραστηριότητες των Ποντίων, παραχωρώντας αίθουσες και γενναίες οικονομικές επιχορηγήσεις. Αγάπη προς τα ποντιακά διαπιστώσαμε και στους Φιλανδούς.
Σε ποντιακή εκδήλωση του τοπικού ποντιακού συλλόγου προσκαλέστηκε και εμφανίστηκε ποντιακό φινλανδικό συγκρότημα, δείχνοντας τα ωραία φιλοποντιακά του αισθήματα. •Έκπληκτος έμεινε κάποιος τοπικός μας λυράρης, σε ελληνοφινλανδική χοροεσπερίδα, στο Ελσίνκι, όταν εμφανίσθηκαν ξαφνικά Φινλανδέζες με ποντιακή φορεσιά και ζήτησαν να παίξει τον Πυρρίχιο, από συγκίνηση δυσκολεύτηκε να παίξει. Συναντήσαμε και Νορβηγίδες που χορεύουν ποντιακά και θέλουν να μάθουν ποντιακές λέξεις. Πρόσφατα, μου τηλεφώνησαν να τους στείλουμε λυράρη και χοροδιδάσκαλο.
Οι Πόντιοι έχουν τις μεγαλύτερες επαφές μεταξύ τους, ενώ καλές είναι γενικά οι σχέσεις τους, με τους υπόλοιπους συνέλληνες.
Φυσικά, δεν λείπει η αντιποντιακή ανεμοθύελλα να δέρνει τους Ποντίους πότε - πότε. Η προκλητικότητα των συμπατριωτών μας απέναντι στον ποντιακό λαό μάλλον εξασθενεί. Η αμάθεια της ποντιακής ιστορίας αποθρασύνει, ίσως, όσους διατηρούν αντιποντιακά αισθήματα.
Ανύπαρκτη σχεδόν είναι η παρουσία Ποντίων στην ελληνική πρεσβεία, το προξενείο, την Ομοσπονδία Ελληνικών Συλλόγων, Το σουηδικό ραδιόφωνο και τηλεόραση. Η Ομοσπονδία φορώντας τον κομματικό μανδύα συμπεριφέρεται αλλοπρόσαλλα και σκληρά απέναντι στο Σύλλογο των Ποντίων. Αγνοεί τις προσκλήσεις μας, και μας τιμά με την «απουσία» της, δεν μας προσκαλεί σε εκδηλώσεις της, αδιαφορεί σε οικονομικό μας αίτημα. Οι ανακοινώσεις μας δύσκολα περνάνε μέσα από το περιοδικό της.
Απρόσιτη είναι και η ελληνόφωνη τηλεόραση προς τους Ποντίους, άκαρπες ήταν πολλές προσπάθειες μας, τα τελευταία χρόνια.
Αρκετά φιλόξενη είναι η ελληνόφωνη εκπομπή «Sinera» που μας αγκάλιασε επανειλημμένα. Γενικά, απ’ όπου απουσιάζουν Πόντιοι τα ποντιακά μηνύματα δύσκολα ακούγονται.
Το αντίθετο συμβαίνει όπου υπερτερούν Πόντιοι εάν βέβαια στη βάση δεν υπάρχουν σκοπιμότητες.
Π.χ. η Ελληνική Κοινότητα Β. Στοκχόλμης (80% Πόντιοι) εκτός από ηθική συμπαράσταση ικανοποίησε, τελευταία, ένα σπουδαίο οικονομικό μας αίτημα.
Σπάνια ακούμε ποντιακά από την φωνή της Ελλάδας (στα βραχέα) ή μάλλον βάζουν ποντιακά τραγούδια οπότε τους το ζητάμε.
Το υπουργείο Πολιτισμού αναπάντητα άφησε 2 φορές αιτήματά μας οικονομικά ή αποστολή βιβλίων, ταινιών, σλάϊτς. Τελευταία είχαμε μια συμβολική οικονομική ενίσχυση από το υπουργείο Εξωτερικών. Αίτημά μας για εισαγωγή ποντιακής ιστορίας στα σχολικά βιβλία απαντήθηκε αποκαρδιωτικά, από το υπουργείο Παιδείας. Μεγάλη ξηρασία «ποντιακής γνώσης παρατηρούμε στα σχολικά εγχειρίδια. Δεν καταλαβαίνουμε γιατί με τόσο αργό ρυθμό και φειδωλό τρόπο μπαίνουν τα ποντιακά θέματα, στα σχολικά βιβλία.
Οι Πόντιοι παρακολουθούν με αμείωτο ενδιαφέρον τα νέα από την Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι διαβάζουν τον ποντιακό Τύπο, που θεωρούν απαραίτητη την ύπαρξή του. Ενοχλούνται όταν αυτός ασχολείται με προσωπικές ή κομματικές διαμάχες. Είναι χρέος μας να συμβάλουμε στη διακίνηση κάθε ποντιακού εντύπου. Τα ποντιακά βιβλία απουσιάζουν από τις σουηδικές βιβλιοθήκες που έχουν πολλά ελληνικά βιβλία. Δεν βρήκα πουθενά βιβλία ν’ αναφέρονται σε Ποντίους.
Υπερεκτιμούμε τους συμπατριώτες μας που αναπτερώνουν το ηθικό μας όταν μας στέλνουν δωρεάν κάποιο φύλλο εφημερίδας, ή βιβλία.
Οι ποντιακοί δίσκοι στα καταστήματα ελληνικών δίσκων δύσκολα απορροφώνται. Οι Πόντιοι αναζητούν ολοένα και εκλεκτότερες παραδοσιακές μελωδίες. Ενοχλούνται και πικραίνονται από την νόθευση της ποντιακής μουσικής καθώς και των ποντιακών χορευτικών κέντρων. Και νέοι μας δεν το θέλουν αυτό. Έτσι πολλοί απομακρύνθηκαν από αυτά. Στις περισσότερες ελληνικές χοροεσπερίδες Κυριαρχεί ο ποντιακός χορός. Οι Πόντιοι μετανάστες είναι αλώβητοι μπροστά σε κάθε κίνδυνο αφομοίωσης, είτε γλωσσικής, είτε πολιτιστικής. Συχνές είναι οι εκστρατείες
τοπικών λυράρηδων στην επαρχιακή Σουηδία τονώνοντας ψυχαγωγώντας τους εκεί Ποντίους.
Η ατέλειωτη αγάπη των Ποντίων στην παράδοση προκάλεσε την γέννηση του λαμπρού πολιτιστικού Συλλόγου, του Ευξείνου Πόντου Στοκχόλμης.
Ο Σύλλογος μας με τα πολλά μέλη του ανήκει πιστεύω στην χορεία των δραστήριων ποντιακών συλλόγων. Από το 1984 αποτελεί το λυχνάρι, που φωτίζει κάθε Ελληνόπουλο που τον παρακολουθεί.
Η νεολαία μας αντιλαμβάνεται σιγά - σιγά το μεγαλείο του ποντιακού πολιτισμού, ενστερνίζεται την ποντιακή ιδέα, λαχταρώντας την αδιάλειπτη ύπαρξη και άνθησή της. Η ποντιακή φλόγα λάμπει όλο και λαμπρότερα στις καρδιές των νέων, αποτρέποντας προφανώς κάθε αλλοίωση της ποντιακής ταυτότητας.
Η ανάδυση του συλλόγου μας σε δύσκολους νεφελώδεις καιρούς συμβάλει ποικιλοτρόπως στην αναθέρμανση του ηθικού των Ποντίων καθώς και στη σύζευξη του ποντιακού στοιχείου, το οποίο πλέον απόκτησε μύχεια συνείδηση της πολιτιστικής αποστολής. Ο Σύλλογος μας έγινε και καταφύγιο όσων πιστεύουν πως η ποντιακή παράδοση τρεμοσβήνει. Διαδραματίζει ανεκτίμητο ψυχαγωγικό, μορφωτικό, ανθρωπιστικό και ενωτικό ρόλο. Αποτινάζοντας από την αρχή κιόλας την κομματική λαίλαπα επέφερε καταπληκτική συσπείρωση των Ποντίων. Βασικός στόχος του είναι να διοχετεύσει ποντιακή εκπαίδευση στην νέα γενιά. Έγινε ποντιακό σχολείο αφού μεταξύ άλλων παραδίδει μαθήματα ποντιακής ιστορίας, λαογραφία:
μία φορά τη βδομάδα, σ’ όλα τα παιδιά που το παρακολουθούν. Η καλλιέργεια εθίμων, διαλέκτου, θεάτρου, χορού, τραγουδιών, οι ομιλίες, οι εκδρομές, η έκθεση φωτογραφίας, οι ραδιοφωνικές εκπομπές (δικές του) ανήκουν στην ενεργό δράση του. Δύσκολη βέβαια είναι η θωράκιση της νεολαίας με το ποντιακό πνεύμα, διότι περιβάλλεται από καταρρακτώδεις πειρασμούς. Η δυσκολία μας να στήσουμε θεατρικές ομάδες από μεγάλους, ξεπεράστηκε με την πρόθυμη προσέλευση των ποντιόπουλων στο Ποντιακό θέατρο, παιδιά που γεννήθηκαν εκεί τους κινήσαμε το ενδιαφέρον και στο θέατρο... Με την επιλογή αυτή λύσαμε κάπως το πρόβλημα της εκμάθησης ποντιακής διαλέκτου από τους νέους μας. Η επιβίωση και η εξάπλωση του ποντιακού θεάτρου ίσως είναι προάγγελος σωτηρίας της αγαπημένης μας ποντιακής διαλέκτου, που δεν θέλουμε να χαθεί. Οι νέοι μας, εκεί έχουν τον δικό τους πόθο ποντιακών γνώσεων και κυρίως όσοι γαλουχούνται ποντιακά στα σπίτια τους. Επείγει από τους μεγάλους η διαφώτιση των ποντιόπουλων, ώστε εύκολα ν’ αναχαιτίσουν τα ραπίσματα των αντιποντίων. Η συμμετοχή κοριτσιών στις δραστηριότητες του Συλλόγου είναι συντριπτικά μεγαλύτερη των αγοριών. Από ένα τεστ σε 50 παιδιά διαπίστωσα πως τα 30 μιλούν και καταλαβαίνουν τα ποντιακά, τα 1Ο τα μισοξέρουν, τα άλλα 10 ελάχιστα καταλαβαίνουν.
30 ποντιόπουλα παρουσίασαν εργασίες ποντιακού περιεχομένου στα σουηδικά σχολεία (για τους χορούς, την λύρα και την ποντιακή φορεσιά).
Τα περισσότερα αγόρια διαπρέπουν στον αθλητισμό (ποδόσφαιρο, πάλη, μπάσκετ κ.α.). Οι 3 καλύτεροι Έλληνες νέοι παλαιστές χορεύουν στο σύλλογό μας.
Ελάχιστα ποντιόπουλα είναι εκτεθειμένα σε κινδύνους όπως: ναρκωτικά, καταχρήσεις, ρατσισμός, ξενομανία, διακρίσεις κ.λ.π.
Οι νέοι μας δείχνουν, ιδιαίτερη σέβαση, από συναισθηματικούς λόγους μάλλον, στους ποντιακούς χορούς και την ποντιακή μουσική, την οποία ακούνε σαν δευτερεύσα. Αρέσκονται να περιπλανούνται στον άγνωστο και γοητευτικό κόσμο του ποντιακού θεάτρου και διαλέκτου. Τα παιδιά μας περισσότερο μιλούν σουηδικά, χορεύουν ποντιακά και τραγουδούν λαϊκά. Αντιπαθούν τα κακόγουστα ποντιακά ανέκδοτα. Χρειάζεται αγώνας για την εξάλειψη.
Δεν ικανοποιούνται από τις σουηδικές συναναστροφές, γιατί πιστεύουν πως δεν τους γεμίζουν, δεν τους εκφράζουν. Η προσαρμογή τους στην σουηδική κοινωνία είναι ομαλή, αφού άλλωστε δεν αντιμετωπίζουν σοβαρά γλωσσικά προβλήματα στα σουηδικά. Οι νέοι μας προσαρμόστηκαν καλύτερα στην σουηδική πραγματικότητα απ’ ότι θα γυρίσουμε στην πατρίδα μας. Τις καλοκαιρινές όμως διακοπές τις θέλουν στην Ελλάδα. Τα ποντιόπουλα έχουν πολλές ελλείψεις στα ελληνικά, τα οποία παρακολουθούν στο σουηδικό σχολείο καθώς και στο απογευματινό σχολείο του ελεύθερου χρόνου. Οι περικοπές των ελληνικών στα σουηδικά σχολεία καθώς και η περιθωριοποίηση της μητρικής γλώσσας, τα τελευταία χρόνια, χειροτέρεψε την ελληνομάθεια των νέων μας. Έτσι τα παιδιά μας υστερούν στα ελληνικά ενώ έχουν καλύτερη επίδοση στα σουηδικά. Πολλοί εγκαταλείπουν τις σπουδές τους τελειώνοντας το λύκειο. Έχουμε όμως αρκετούς Ποντίους φοιτητές στο Πανεπιστήμιο Στοκχόλμης. Διακρίνονται μερικοί για την αδιαφορία τους στα ποντιακά θέματα. Δεν παύουν να σκέπτονται την επαγγελματική τους αποκατάσταση στην Ελλάδα. Την θεωρούν δύσβατη, δυσκολότερη απ’ ότι στην Σουηδία, αισθανόμενοι ασφάλεια.
Δεν πρέπει να παραλείψουμε ότι σε μερικά σουηδικά σχολεία, όπου φοιτούν ποντιόπουλα, στις σχολικές γιορτές και εκδηλώσεις, ακούγονται ποντιακά, τραγούδια και χορεύονται οι χοροί μας (με την ποντιακή στολή).
Τα σουηδικά σχολεία προσκαλούν πότε - πότε το σύλλογο για χορευτικές επιδείξεις. Σε γενική κλίμακα στις εθνικές γιορτές μας δεν βλέπουμε τις ποντιακές φορεσιές, αλλά πάντα κάποιες άλλες.

ΠΗΓΗ: Πρακτικά από το Β’ παγκόσμιο συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού.


 


Επικοινωνία : karipidis@e-istoria.com
 

Η Ηλεκτρονική Ιστορία της Ελλάδος

copyright 2009 e-istoria.com